ترور راز آلود

پرونده گشوده یک نخست وزیر

 دکتر مجید تفرشی

برخی از مقامات پیگیر پرونده قتل پالمه بر اساس ارتباطات و فعالیت های «برتیل ودین» (Bertil Wedin) که یک عنصر فاشیست و راست گرای افراطی است معتقدند که هر دو نظریه مطرح شده در مورد این واقعه قرین به صحت است. به نظر آنان، ودین که از یک سو روابط و همکاری نزدیکی با نژادپرستان آفریقای جنوبی داشت، در عین حال با رهبران پ.ک.ک نیز از جهات زیادی آشنا و هم سو بود. وی همچنین دشمن حرکت سوسیال دموکراسی سوئد و شخص پالمه بود. براساس این نظریه، رژیم نژادپرست آفریقای جنوبی از طریق ودین یک گروه از اعضای پ.ک.ک را اجیر کرد تا به این عمل دست بزنند. ودین تحت بازداشت و محاکمه قرار گرفت ولی با وجود شواهد و مدارک فراوان مالی و عملیاتی که علیه وی در مورد ارتباطاتش با سرویس امنیتی آفریقای جنوبی به دست آمد، نهایتا تبرئه و آزاد شد. جالب توجه است که ترور پالمه پنج روز پس از یک همایش سه روزه و پرسر و صدای بین المللی برای مبارزه با رژیم آفریقای جنوبی و تبعیض نژادی انجام شد. گروهی دیگر از کارشناسان قتل پالمه، ضمن تایید نقش حکومت پیشین آفریقای جنوبی و برتیل ودین در این قتل، معتقدند که این اقدام نه توسط پ.ک.ک بلکه به وسیله یک نژادپرست سوئدی که به دلایل اعتقادی و یا امنیتی تابعیت آفریقای جنوبی را هم داشت، انجام شده است. بر این اساس سرنخ های به دست آمده از ودین در مورد دخالت پ.ک.ک تنها حرکتی انحرافی بوده تا نقش این شخص «کرگ ویلیامسون» (Craig Williamson) در این ماجرا فراموش شود. ویلیامسون بلافاصله پس از قتل پالمه از سوئد به آمریکا گریخت.

صرف نظر از همه فرضیه های فوق، همسر اولاف پالمه که تنها شاهد عینی ماجرا بود شخص دیگری به نام «کریستر پترسون» (Christer Petterson) را به عنوان قاتل وی شناسایی کرد اما وی نیز با وجود دستگیری، محاکمه و محکومیت به حبس ابد، در نهایت به دلیل ناکافی بودن شواهد تبرئه و آزاد شد. پترسون که الکلی و معتاد به مواد مخدر بود در سال ۲۰۰۴ بر اثر خونریزی داخلی درگذشت و احتمالا اسرار زیادی در مورد ترور پالمه را با خود به گور برد. شبکه تلویزیونی «اس.وی.تی» (SVT) در یک گزارش مستند که به مناسبت بیستمین سالگرد ترور پالمه پخش کرد، از قول یکی از دوستان پترسون به نام «راجر اوستلند» (Roger Ostlund) اعلام کرد که وی شاهد تیراندازی پترسون به پالمه بوده است.

علاوه بر این فرضیات گوناگون، کارآگاهان حرفه ای و آماتور پیگیر این حادثه مسئله دخالت سازمان «سیا» به دلیل معاملات پنهانی اسلحه در اوج جنگ ایران و عراق و یا اقدام پلیس مخفی سوئد را نیز به عنوان گزینه های محتمل در ترور پالمه به حساب می آورند.

براساس یک گزارش جنجالی دیگر که در شماره ماه سوم ژوئن ۱۹۹۷ خبرنامه امنیتی فرانسوی «اینتلیجنس نیوزلتر» منتشر شده، «آلن فرانکوویچ» (Allan Francocich) روزنامه نگار آمریکایی پس از آن که موفق به یافتن نام عامل ترور پالمه شد با توطئه سازمان سیا بدون هیچ سابقه قبلی به طرز مشکوکی در فرودگاه «هیوستون» تگزاس دچار ایست قلبی شد و فورا درگذشت. گفته می شد که این خبرنگار در آستانه ملاقات با عامل ترور پالمه بود که ظاهرا وی نیز قبلا از عوامل سرویس امنیتی رژیم سابق ایران (ساواک) بوده است. سال گذشته نیز یک استاد علوم سیاسی دانشگاه «کاردیف» در ولز به نام «یان بوندسون» (Jan Bondeson) کتابی با عنوان «خون روی برف» (Blood on the Snow) نوشت و گزینه های مختلف قتل پالمه را به تفصیل مورد بررسی قرار داد. به هر حال براساس قوانین قضایی کشور سوئد پرونده قتل پالمه تا ۲۵ سال پس از وقوع جرم (پنج سال دیگر) همچنان مفتوح و قابل پی گیری خواهد بود. دولت این کشور نیز جایزه ای به مبلغ ۳/۶ میلیون دلار برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری قاتل یا قاتلان پالمه شود اختصاص داده، اما تاکنون این امر به وقوع نپیوسته است. زخم های التیام نیافته سوئد از ترور پالمه در سال ۲۰۰۳ با ترور «آنا لیند» وزیر خارجه محبوب آن کشور مجددا سر باز کرد. خانم لیند نیز که همانند پالمه فاقد محافظ شخصی بود در یک مرکز خرید در استکهلم ظاهرا به ضرب چاقوی یک جوان سوئدی صرب تبار به نام «میخاییلو میخاییلوییچ» که دارای سابقه بیماری روانی بود زخمی شد و در بیمارستان جان سپرد. مردم سوئد در زمان محاکمه و محکوم شدن میخاییلوییچ نفس راحتی کشیدند زیرا وی پس از طی چند دور محاکمه نهایتا به زندان ابد محکوم شد. با این حال به گفته«اینگوار کارلسون» (Ingvar Carlsson) جانشین پالمه در سمت نخست وزیر سوئد، یک تفاوت بزرگ بین ترور لیند و پالمه وجود دارد: «پرراز و رمز باقی ماندن حادثه ترور و این واقعیت که هنوز هیچ کس به اتهام قتل پالمه محکوم نشده موجب باز ماندن زخم این ماجرا شده است. این تفاوت اصلی ترور پالمه و لیند است.»راز قتل پالمه همچنان پس از گذشت دو دهه ناگفته و پرونده این ماجرا همچنان مفتوح است.