پرسش‌نامه شخصیت آیزنک

پرسش‌نامه شخصیت آیزنک  90  سوالی EPQ ) Eysenck Personality Questionnaire )

سنجش شخصیت و توصیف خصایص شخصیتی، از دیرباز مورد توجه روان‌شناسان بوده است. در عصر کنونی، شناخت ویژگی‌های شخصیتی افراد در بسیاری از موقعیت‌های زندگی ضرورت پیدا می‌کند. پرسش‌نامه شخصیت یکی از روش‌های ارزیابی شخصیت است که بر مشاهدات فرد از خودش استوار است. در این روش، شخص واکنش‌ها و یا احساسات خود را در شرایط معین گزارش می‌دهد. پرسش‌نامه شخصیت از این جهت شبیه مصاحبه سازمان‌یافته است که در آن از افراد سؤال‌های همانندی پرسیده می‌شود و پاسخ‌ها نیز معمولا به صورتی است که غالبا به وسیله کامپیوتر به سادگی قابل نمره‌گذاری است. پرسش‌نامه شخصیت ممکن است طوری طراحی شود که یک بعد از شخصیت و یا به‌طور همزمان چند بعد از شخصیت را اندازه‌گیری کند (اتکینسون و دیگران ، 1378، ص 109).

  یکی از انواع پرسش‌نامه‌های شخصیت، پرسش‌نامه شخصیت آیزنک است که توسط آیزنگ و سی بیل در سال ۱۹۶۵-۱۹۷۶ تدوین شده است.  آیزنک، فعالیت در زمینه آزمون­سازی را از سال 1974 آغاز کرد و در ابتدا به دو مؤلفه­ اساسی برون­گرایی و روان­آزرده­گرایی در سنجش شخصیت توجه داشت. وی در سال­های 1952، 1967، 1968، 1969، 1970، 1971، 1972 و 1973 تـغییراتی در آزمون­های خود داده و دو مؤلفه روان­گسسته‌­گرایی و دروغ­گویی را نیز وارد پرسش‌نامه خود کرده است. فرم‌های متفاوتی از پرسش‌نامه شخصیتی آیزنک وجود دارند که از جمله آنها فرم کودکان و نوجوانان و فرم تجدیدنظر شده (فرم حاضر) بزرگسالان است. پرسش‌نامه شخصیتی آیزنک شامل 90 عبارت و برای سنین 16 سال به بالا است و علاوه بر سه عامل درون‌گرایی[1]، برون­گرایی،روان­رنجورخویی[2] و روان­پریشی­گرایی[3] دروغ‌پردازی[4] را نیز می­سنجد.

این پرسش‌نامه یک پرسش‌نامه خودارزیابی شخصیتی­ است که سه‌ بعد بنیادی شخصیت را اندازه‌گیری می‌کند. آیزنک، این ابعاد را با روش تحلیل عاملی کشف کرد. همان‌طور که ذکر شد این سه بعد عبارتند از: درون‌گرایی ـ برون‌گرایی، روان‌رنجورخویی و روان‌پریشی‌گرایی. آیزنک برای بعد برون‌گرایی ـ درون‌گرایی یک مبنای فیزیولوژیک قایل است که ریشه در واکنش‌پذیری دستگاه عصبی ارادی دارد. از اینرو، برون‌گراها به تحریک زیاد نیاز دارند و درون‌گراها برعکس. اما مبنای فیزیولوژیک روان‌رنجورخویی به واکنش دستگاه عصبی خودمختار برمی‌گردد که هیجان را در کنترل دارد. افرادی که در بعد روان‌رنجورخویی نمره بالایی می‌گیرند، واکنش‌های هیجانی شدیدی از خود نشان می‌دهند و خیلی راحت می‌ترسند. بعد روان‌پریشی‌گرایی نیز به عدم انجام رفتارهای مقبول اجتماعی اشاره دارد. به این ترتیب در فضای سه‌بعدی این سه مقیاس می‌توان به تشخیص‌های خاصی دست یافت. برای مثال نمره افراد مبتلا به ترس از مکان‌های باز در بعد برون‌گرایی پایین و در بعد روان‌رنجورخویی و روان‌پریشی‌گرایی به ترتیب بالا و متوسط است.

  پرسش‌نامه شخصیتی آیزنک اگرچه جزء پرسش‌نامه‌های مهم تحقیقاتی محسوب می‌شود، اما روان‌شناسان حرفه‌ای آمریکا زیاد از آن استفاده نمی‌کنند چون بیشتر دوست دارند با چند مقیاس و نیمرخ‌های پیچیده سر و کار داشته باشند تا با سه بعد شخصیتی بنیادی ( تاد و بوهارت، 1379، ص 158 ).  اگر چه پرسش‌نامه شخصیتی آیزنک جزء پرسش‌نامه‌های مهم تحقیقاتی محسوب می‌شود، اما روان‌شناسان حرفه‌ای آمریکا زیاد از آن استفاده نمی‌کنند چون بیشتر دوست دارند با چند مقیاس و نیمرخ‌های پیچیده سر و کار داشته باشند تا با سه بعد شخصیتی بنیادی.

   پایایی)اعتماد)  و روایی ( اعتبار) :

 این پرسشنامه در پژوهش های مختلفی در خارج و داخل به کار گرفته شده است و پایایی و روایی آن مورد تأیید متخصصان قرار گرفته است. نتایج این آزمون در کشورهای مختلف از جمله ایران نشان داده است که بیشینه ی کشورها به میزان 99 درصد در عوامل شخصیتی روان رنجور خویی و برون گرایی با هم شباهت دارند.  هاشمی (1380) گزارش کرده است که این همسانی درونی  آزمون کاملاً رضایت بخش است. ضرایب آلفای کرونباخ برای مولفه های برون گرایی، روان رنجور خویی و دروغ پردازی از 79/0 تا 85/0 و برای مولفه روان پریشی گرایی از 68/0 تا 74/0 است. پایایی آزمون از طریق باز آزمون در فاصله ی یک ماه برای افراد عادی در مولفه های برون گرایی، روان رنجورخویی و دروغ پردازی از 8/0 تا 9/0 و برای مولفه ی روان پریشی گرایی از 71/ تا 83/0 است.

نمره گذاری :

برای هر یک از عبارات دو گزینه ی ” بلی ” و ” خیر” وجود دارد. در گزینه های 2 – 4- 6-8 – 9 – 11 – 16- 18- 21- 24 – 28 – 29- 37 – 39 – 42 – 44 – 48- 51 – 53 – 57 – 59 – 61 – 63 – 69 – 71 – 73 – 81 – 85  و 90 به جواب های  بلی نمره صفر و به جواب های خیر نمره یک داده می شود و برای سایر عبارات ها به صورت معکوس عمل می شود یعنی به جواب های  بلی نمره  یک و به جواب های خیر نمره صفر  داده می شود و برای بدست آوردن نمره هر مولفه مطابق جدول زیر نمره ی عبارات مربوط به آن مؤلفه با هم جمع می گردد.

مؤلفه عبارات مربوطه
برون گرایی 1 – 5- 10- 14- 17 – 21 – 25 – 29- 32 – 36- 40 – 42- 45 – 49- 52- 56 – 60 – 64 – 70- 82 – 86
روان آزرده گرایی 3 – 7- 12 – 15 – 19- 23 – 27- 31- 34- 38- 41- 47 – 54-  58- 62- 66 – 68- 72- 75 – 77- 80- 84- 88
روان گسسته گرایی 2- 6- 9- 11- 18- 22- 26- 30- 33- 37- 43- 46- 50 – 53- 57- 61- 65- 67- 71 – 74- 76- 79- 83- 87- 90
دروغ پردازی 4- 8- 13- 16- 20- 24- 28- 35 – 39- 44- 48- 51 – 55- 59- 63- 69- 73- 78- 81- 85- 89

  منابع:

 اتکینسون، ریتا و دیگران (؟).  زمینه روان‌شناسی، ترجمه محمدنقی براهنی و دیگران (1378) ، تهران، انتشارات رشد، چاپ هشتم، جلد 2.

تاد، جودیت و بوهارت، آرتور (؟). اصول روان‌شناسی بالینی و مشاوره، ترجمه مهرداد فیروزبخت(1379) ، تهران، رسا، چاپ اول.

هاشمی، سپیده (1380). برآورد و تفسیر پارامترهای سوال  در پرسشنامه شخصیتی آیزنک بر اساس مدل سوال – پاسخ. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی.

 

پرسشنامه شخصیت آیزنک فرم بزرگسال EPQ

 پاشخگوی  عزیز با عرض سلام

پرسشنامه زیر  شامل شامل سؤالاتی درباره طرز رفتار ، کردار و احساسات شما است . هیچ یک از این سؤالها جواب صحیح یا غلط ندارند. منظور ما پی بردن به طرز فکر شما است و هر چه بگویید از نظر ما محترم و قابل قبول است . هر سؤال را به دقت بخوانید ، درباره معنای دقیق سوال ها زیاد فکر نکنید، اولین واکنش به سوال معمولا بهترین پاسخ است، پس زود تصمیم بگیرید  جواب شما در مقابل سؤال مزبور بلی است یا خیر سپس آن را در برگه علامت بزنید.  خواهشمند است هیچ سؤالی را نخوانده و بی جواب ترک نکنید.

ردیف سوال بلی خیر
1 آیا شما سرگرمی های متنوعی دارید؟
2 آیا پیش از انجام هر کاری درباره آن، با تأمل فکر می‌کنید؟
3 آیا اغلب خلق و خوی شما متنوع است؟
4 آیا تاکنون برای کاری که واقعا می‌دانستید، فرد دیگری انجام داده، پاداش گرفته اید؟
5 آیا فرد پرحرفی هستید؟
6 آیا بدهکار بودن، شما را ناراحت می کند؟
7 آیا اتفاق افتاده بدون دلیل احساس بدبختی کنید
8 آیا هرگز طمع کرده اید، بیشتر از آن چیزی که حق شماست از چیزی سهمی ببرید؟
9 آیا شب ها در خانه خود را به دقت قفل می کنید؟
10 آیا نسبتا با نشاط و سرزنده هستید؟
11 آیا وقتی مشاهده کنید کودک یا حیوانی رنج می برد، خیلی ناراحت می شوید؟
12 آیا اغلب درباره کارهایی که نباید می کردید و حرف هایی که نباید می زدید، نگران هستید؟
13 اگر تعهد کنید کاری را انجام دهید، هرچقدر هم زحمت داشته باشد، بازهم تعهد خودرا حفظ می کنید؟
14 آیا می توانید در یک مهمانی شاد شرکت کرده و لذت ببرید؟
15 آیا شما شخص زود رنجی هستید؟
16 آیا تاکنون کسی را برای خطایی که می دانستید مقصر واقعی شما هستید، سرزنش کرده اید؟
17 آیا از ملاقات افراد جدید لذت می برید؟
18 آیا باور دارید که طرح های ((بیمه))، مفید هستند؟
19 آیا احساسات شما به آسانی جریحه دار می شود؟
20 آیا تمام عادت های شما خوب و مطلوب هستند؟
21 آیا معمولا در موقعیت های اجتماعی، حضور غیر فعال دارید؟
22 آیا داروهایی را که ممکن است اثرات عجیب و خطرناکی داشته باشند، مصرف می کنید؟
23 آیا اغلب احساس بیزاری می کنید؟
24 آیا تاکنون چیزی (حتی یک سنجاقک یا دکمه) را که متعلق به شخص دیگری است، برداشته اید؟
25 آیا علاقه زیاد به گردش رفتن دارید؟
26 آیا از آزردن افرادی که دوستشان دارید، لذت می برید؟
27 آیا اغلب از احساس گناه ناراحت هستید؟
28 آیا در مورد موضوعی که اطلاعی از آن ندارید، صحبت می کنید؟
29 آیا مطالعه را به ملاقات با مردم ترجیح می دهید؟
30 آیا دشمنانی دارید که بخواهند به شما صدمه بزنند؟
31 آیا خودتان را یک فرد عصبی می دانید؟
32 آیا دوستان زیادی دارید؟
33 آیا از شوخی های عملی، که بعضی وقت ها واقعا می توانند به مردم صدمه بزنند، لذت می برید؟
34 آیا فرد نگرانی هستید؟
35 آیا در دوره کودکی، کارهایی را به شما می گفتند، فوراً و بدون غُر زدن انجام می دادید؟
36 آیا خود را فرد بی قیدی می دانید؟
37 آیا خوش رفتاری و پاکیزگی برای شما خیلی اهمیت دارد؟
38 آیا درمورد حوادث بد، که امکان دارد اتفاق بیفتد، نگران هستید؟
39 آیا تاکنون چیزی که متعلق به شخص دیگری است، شکسته یا گم کرده اید؟
40 آیا معمولاً در پیدا کردن دوستان تازه پیشقدم هستید؟
41 آیا خود را شخصی تنیده یا بسیار عصبی می دانید؟
42 آیا وقتی با دیگران هستید، اغلب ساکت می مانید؟
43 آیا فکر می کنید رسم ازدواج، قدیمی شده و باید کنار گذاشته شود؟
44 آیا بعضی وقت ها کمی خودستایی می کنید؟
45 آیا می توانید به آسانی به یک مهمانی نسبتاً کسل کننده جان ببخشید؟
46 آیا مردمی که به کندی رانندگی می کنند، باعث آزار و اذیت شما می شوند؟
47 یا درمورد سلامتی خود نگران هستید؟
48 آیا هرگز حرف زشت یا بدی به کسی گفته اید؟
49 آیا دوست دارید برای دوستان خود لطیفه و داستانهای خنده دار تعریف کنید؟
50 آیا اکثر کارها برای شما یکسان هستند؟
51 آیا در کودکی هرگز به والدین خود گستاخی کرده اید؟
52 آیا معاشرت با مردم را دوست دارید؟
53 اگر آگاه شوید که در کارتان اشتباهی وجود دارد، نگران می شوید؟
54 آیا از بی خوابی رنج می برید؟
55 آیا همیشه قبل از غذا دست های خود را می شویید؟
56 آیا د رگفتگو با مردم معمولاً حاضرجواب هستید؟
57 آیا دوست دارید در قرارهای خود، قبل از وقت حاضر شوید؟
58 آیا معمولاً بدون هیچ دلیل، احساس بی حوصلگی و خستگی می کنید؟
59 آیا هرگز در بازی تقلب کرده اید؟
60 آیا دوست دارید کارهایی را که سرعت عمل لازم دارند، انجام دهید؟
61 آیا مادرتان زن خوبی است (یا بوده است)؟
62 آیا اغلب فکر می کنید که زندگی خیلی کسل کننده است؟
63 آیا هرگز کسی را گول زده اید؟
64 آیا اغلب فعالیت هایی بیشتر از آنچه وقت در اختیار دارید، به عهده می گیرید؟
65 آیا عده ایی سعی می کنند از شما دوری گزینند؟
66 آیا زیاد نگران وضع ظاهرتان هستید؟
67 آیا فکر می کنید مردم در تأمین آینده شان با پس انداز و بیمه، زیادی وقت صرف می کنند؟
68 آیا تاکنون آرزو کرده اید که کاش مرده بودید؟
69 اگر مطمئن بودید که پیدایتان نمی کنند، از پرداخت مالیات شانه خالی می کردید؟
70 آیا می توانید یک مهمانی راه بیاندازید؟
71 آیا سعی می کنید نسبت به مردم بی ادب نباشید؟
72 آیا بعد از یک تجربه گیج کننده، مدت زیادی در نگرانی به سر می برید؟
73 آیا هرگز بر غقیده خود پافشاری کرده اید؟
74 آیا اغلب برای سوار شدن قطار (اتوبوس، هواپیما)، در آخرین لحظات می رسید؟
75 آیا از ناراحتی عصبی رنج می برید؟
76 آیا دوستان شما به آسانی و بدون اینکه تقصیر از شما باشد، گسسته می شوند؟
77 آیا اغلب احساس تنهایی می کنید؟
78 آیا همیشه به آنچه می گویید عمل می کنید؟
79 آیا گاهی دوست دارید حیوانات را اذیت کنید؟
80 آیا زمانی که مردم در شما و کاری که انجام می دهید، قصوری پیدا کنند، زود ناراحت می شوید؟
81 آیا هرگز برای رسیدن به سرکار یا وعده ملاقات دیر کرده اید؟
82 آیا هیجان و شلوغی زیاد در اطرافتان را دوست دارید؟
83 آیا دوست دارید افراد دیگر از شما بترسند؟
84 آیا گاهی پرانرژی و گاهی بی حال هستید؟
85 آیا بعضی وقت ها کارهای امروز را به فردا می اندازید؟
86 آیا دیگران فکر می کنند شما فرد با نشاط و سرزنده ای هستید؟
87 آیا مردم زیاد به شما دروغ می گویند؟
88 آیا نسبت به مسائل حساس هستید؟
89 آیا همیشه اشتباهی را که مرتکب شده اید می پذیرید؟
90 آیا از گرفتار شدن یک حیوان در دام، زیاد تأسف می خورید؟

 

[1] – Extraversion

[2] – Neuroticism

[3] –  Psychoticism

[4] – Lie

مطالب مرتبط