شازده کوچولو


محسن دهقان
کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم

برخی از داستان‌ها به مرتبه‌ای می‌رسند که فرهنگ ساز می‌شوند و بخشی از فرهنگ بشری را می‌سازند؛ شازده کوچولو یکی از آن داستان‌ها است. این کتاب کم حجم اما پربار، بیش از آن که داستانی ساده باشد، فلسفه‌ای بزرگ و شگفت را در پشت خود دارد. شازده کوچولو داستان شاعرانه‌ای است سرشار از استعاره و نماد که خواندن آن هر بار تجربه‌ای نو به دست خواهد داد. این اثر از آثار کلاسیک و ماندگار ادبیات کودکان است و نویسنده جوان آن که دارای قلبی رقیق بوده به وضوح اعلام کرده این کتاب برای بچه‌ها نوشته شده؛ اما خوانندگان آن در هر سنی که باشند چنان با خط به خط این کتاب زندگی کرده‌اند که حاضرند دست کم به مدت عمر، محو خواندن قصه‌ی شازده کوچولو شده و با این پسربچه عجیب و غریب همراه و همسفر شوند .

در ستایش کتاب شازده کوچولو

اثر جاودانه آنتوان دوسنت اگزوپری با لحنی ساده و کودکانه، جدی ترین موضوعات انسانی مانند عشق، تنهایی، خودپسندی، قدرت طلبی را در مسیر قصه به چالش می‌کشد و حرف‌های مهم آدم بزرگ‌ها را با لحن کودکانه‌ی شازده کوچولو بازگو می‌کنند. حرف‌هایی که حالا سال‌هاست لکنت کلام آدم‌ها برای روشن کردن مقصودشان را بازگو می‌کند. نویسنده پیش از شروع قصه با تقدیم کردن کتاب به دوران کودکی دوستش لئون ورث ، موقعی که پسربچه بود، تکلیفش را با آدم بزرگ‌ها و دنیایشان که با عدد و رقم خالی از زیبایی شده و درکشان از دنیا با اعداد رقم می‌خورد: (( اگر به آدم بزرگ‌ها بگویید یک خانه‌ی قشنگ دیدم از آجر قرمز که جلو پنجره‌اش غرق شعمدانی و بامش پر از کبوتر بود سخت است بتوانند مجسمش کنند ؛ باید حتما بهشان گفت: یک خانه‌ی صد میلیونی دیدم تا صدایشان بلند بشود که وای چه قشنگ !))

 

اثر جاودانه آنتوان دوسنت اگزوپری با لحنی ساده و کودکانه، جدی ترین موضوعات انسانی مانند عشق، تنهایی، خودپسندی، قدرت طلبی را در مسیر قصه به چالش می‌کشد و حرف‌های مهم آدم بزرگ‌ها را با لحن کودکانه‌ی شازده کوچولو بازگو می‌کنند.

 

ماجرای دلدادگی

ماجرای دلدادگی شازده کوچولو به گلش مصداق این مصراع حافظ است که می گوید : (( که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل ها…))

شازده کوچولو در این ماجرای عاشقانه به دلیل خامی ، ناز معشوق (گلش) را برنمی تابد و حواشی ، او را از اصل داستان که همان عشق است منحرف می کند . او از کلنجار عشق گریزان می شود با پرواز پرنده های مهاجر در مسیر سفر قرار می گیرد ؛ سفری که در جست و جوی دوست به زمین می رسد . در این میان با ساکنان هفت سیارک همنشین می شود که هر کدام از شخصیت های ساکن سیارک نماد یکی از خصلت های منفی انسانی است که باعث می شوند آدم ها از درک حقیقت زندگی محروم شوند .

 

سیاره اول جایگاه شاهی است که با دیدن شازده کوچولو او را رعیت خود می‌داند؛ نماد قدرت طلبی. سیاره دوم جایگاه مردی خودپسند است که توقع دارد همه از او تعریف کنند؛ نماد غرور. سیاره سوم جایگاه می‌خواره‌ای است که علت می‌خوارگی‌ خود را فراموش‌ کردن شرمندگی‌اش عنوان می‌کند؛ نماد بی‌هدفی. سیاره چهارم جایگاه تاجری است که دائما در حال شمارش اعداد و ارقام است؛ نماد مال ‌دوستی. سیاره پنجم هم جایگاه فانوس ‌افروزی است که در هر دقیقه موظف به روشن و خاموش کردن فانوسش است؛ چرا که سیاره‌اش هر دقیقه یک بار به دور خودش می‌چرخد: نماد وظیفه‌شناسی بی‌هدف. سیاره ششم جایگاه پیرمردی جغرافی‌دان است که کارش فقط ثبت کشف ‌شده‌هاست؛ نماد آدم‌های غریبه با عشق؛ و درنهایت سیاره هفتم زمین است.(بهمدی مقدس،1394،ص23 )

 

از نگاه آمار و اطلاعات

شازده کوچولو یا شهریار کوچولو یا شاهزاده کوچولو عنوان سومین کتاب پرفروش تاریخ جهان پس از کتاب انجیل و قرآن را به خود اختصاص داده است !! این کتاب به بیش از سیصد زبان و گویش زنده‌ی دنیا ترجمه شده و با فروش بیش از دویست میلیون، خوانده شده ترین و ترجمه شده ترین کتاب فرانسوی زبان جهان است و به عنوان کتاب قرن در فرانسه انتخاب شده است. به طور متوسط سالی یک میلیون نسخه در جهان از این کتاب به فروش می‌رسد. این کتاب در سال 2007 نیز به عنوان کتاب سال فرانسه برگزیده شد. در این داستان آنتوان دوسنت اگزوپری به شیوه‌ای سورئالیستی به بیان فلسفه خود از دوست داشتن و عشق و هستی می‌پردازد. طی این داستان نویسنده از دیدگاه یک کودک که از سیارکی به نام ب612 آمده پرسشگر سوالات بسیاری از آدم‌ها و کارهایشان است .

خلاصه داستان

سال 1935 هواپیمای نویسنده.ی این کتاب که خلبان هم بوده برای شکستن رکورد پرواز بین پاریس و سایگون تلاش می‌کرد، در صحرای بزرگ آفریقا دچار نقص فنی شد و به ناچار در همان جا فرود آمد .

همین سانحه دستمایه نگارش شازده کوچولو شد که درآن شخصیت قهرمان داستان، خلبانی بی نام پس از فرود در کویر با پسر کوچکی آشنا می‌شود و آن قدر آن جا زندگی کرده که روزی تصمیم می‌گیرد برای اکتشاف سیاره‌های دیگر دیار خود را ترک کند. او همچنین برای خلبان از گل رز محبوبش می‌گوید که دل در گرو عشق او دارد، از دیگر اخترک‌ها تعریف می‌کنند و از روباهی که او را این جا، روی زمین ملاقات کرده است می‌گوید. خلبان و شازده چاهی را می‌یابند که آن‌ها را از تشنگی نجات می‌دهد. او در طی داستان با ماری برخورد می‌کند که زبان راز آلودی دارد. در نهایت شازده کوچولو تصمیم می‌گیرد به سیارک خود بازگردد .

منابع و مأخذ

 

اگزوپری، آنتوان دوسنت( 137۶).  ترجمه احمد شاملو، نگاه: سیزدهم.

اگزوپری، آنتوان دوسنت( 138۰). شازده کوچولو. ترجمه محمد قاضی، امیرکبیر، شانزدهم.

بهمـدی مقدس، نجمه( 1394). بررسی شازده کوچولو و سـمبول‌هـای آن، اولین همایش ملی ادبیات کودک و نوجوان، انار استان کرمان، دانشگاه آزاد اسامی واحد انـار.

وزیرنیا، سیما( 1385).درون مایه اصلی شازده کوچولو، نمایه.

اقتباس از

۱.نمایشـنامه ای به نام در جست و جوی دوست بر اساس شازده کوچولو نوشته شده و در پاریس و تهران چاپ شده و بر صحنه رفته است.

۲.فیلم شازده کوچولو به کارگردانی استنلی دانت بر پایه ی همین رمان کودکانه در سال 1974 میلادی تولید شد.

 

محسن دهقان. کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم.

 

مطالب مرتبط