کتابخانه کودک در دانشگاه شهید بهشتی

نرجس جعفرعلی
کارشناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه قم
N.j.۱۳۷۶۲@gmail.com
N.j.13762@gmail.com

زهرا اهل ‌خیر
کارشناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه قم
Za.ahlekheir@gmail.com

كار در حوزه كودك و نوجوان، به دليل حساسيت‌هاي خاص، نياز به تسلط، جسارت و دانش ويژه‌اي دارد. فعالين اين رشته، علاوه بر دانش پايه در رشته خود، مي‌بايست تسلط نسبي در حوزه روانشناسي كودك نيز داشته‌باشند تا بتوانند تعاملي درست با كودكان برقرار كنند. از اين رو است كه تنها معدودي از افراد وارد اين شاخه مي‌شوند. به مناسبت روز ادبيات كودك و نوجوان، پاي صحبت يكي از اين افراد مي‌نشينيم

خودتان را معرفی کنید (نام، نام‌خانوادگي، شغل، میزان تحصیلات، سمت شغلی)

سلام

سمیه سلیمانی هستم، کارشناس مسئول و مؤسس کتابخانه کودک و نوجوان دانشگاه شهید بهشتی و دانشجوی كارشناسي ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسي دانشگاه تربیت مدرس.

2ـ چرا به این حوزه روی آوردید؟

من از سال 85 در دانشگاه شهید بهشتی مشغول به کار هستم. در این سال‌ها در بخش فهرست‌نویسی خدمت می‌کردم، در یکی از جلسات كه در زمینه خلاقیت در رشته بود، جرقه‌ای در ذهنم خورد و مصمم به راه‌اندازی بخش کودک و نوجوان در دانشگاه شدم، که جای خالی آن در سازمان بسیار حس می‌شد.

می‌گویند وقتی خدا آرزویی را در دلت می‌اندازد، توانایی رسیدن به آن را در تو دیده‌است.

3ـ در دانشگاه شهيد بهشتی با چه هدفی این کتابخانه را بنا کردید، مخاطبان شما چه کسانی هستند؟

این کتابخانه با هدف خدمات‌دهی به فرزندان اعضای هیأت علمی، کارمندان و دانشجویان و مهد‌کودک واقع در دانشگاه تاسيس شد؛ مهم‌ترین هدف ما تهیه گنجینه‌ای غنی برای استفاده کودکان و نوجوانان و تامین منابع ارزشمند جهت پژوهش‌های مربوط به ادبیات کودک و نوجوان است.

4ـ به نظر شما بین دو محمل اطلاعاتی رسانه و فرمت چاپی، کدامیک تاثیر بیشتری بر روی کودک و نوجوان دارد؟

تاثیر‌گذاری رسانه را هیچ‌وقت نمی‌شود منکر شد. چه بسا روی بزرگسالان، کودک و نوجوان که جای خود دارد. ولی به نظر من تاثیر کتاب و مواد چاپی از این نظر که توسط فرد، آگاهانه انتخاب و مطالعه می‌شود در ذهن ماناتر است.

به نظر شما کودکان عصر دیجیتالی را چگونه می‌توان به مطالعه علاقه‌مند کرد؟

مهم‌ترین بستر فرهنگ‌سازی در خانه و خانواده شکل می‌گیرد و بعد در مدرسه و جوامع کوچک و بزرگی که در آن‌ها حضور دارد. کودک باید ببیند تا یاد بگیرد …

به عمل کار بر‌آید به سخندانی نیست!

6ـ در کتابخانه کودک دانشگاه شهید بهشتی چه فعالیتهایی انجام داده‌اید؟ و برای آینده چه نظراتی دارید؟

ـ برگزاری کارگاه‌های معماری کودکان

ـ برگزاری جلسات و نشست‌های کتابخوانی با همکاری دانشجویان مشتاق

ـ خوانش داستان‌های شاهنامه جهت آشنایی با فرهنگ، ادبیات و قهرمانان ملی کشور

ـ برگزاری کارگاه فیلم‌بینی

ـ برگزاري كارگاه‌هاي پرورش خلاقيت و اوريگامي

ـ برگزاری جلسات تخصصی نقد کتاب و نشست با نویسندگان کتاب با حضور گروه ادبیات کودک و نوجوان

ـ به نظر من از دل هر رشته­ای می‌توان کارگاهی ساده‌شده برای آموزش کودکان استخراج کرد.

کودکان کتابخانه را چگونه جايي می‌بينيد؟

کودکان را نمی‌دانم‌ ولی به نظرم کتابخانه کودک و نوجوان جایی برای یادآوری شور و ذوق یادگیری، شناخت و تجربه‌های جدید و بکر در دنیاي متفاوت لا‌به‌لای سطر‌های کتاب است.

ولی اگر منظورتان نظر کودکان در مورد این کتابخانه است، تاکنون بازخورد‌های خوبی از کودکان داشتیم؛ تمیزی محیط و جذاب و آرامش‌بخش بودن کتابخانه بارها مطرح شده‌است، حتی نو بودن کتاب‌ها و به‌روز بودن کتاب‌ها، این تصور را به ذهنشان می‌اندازد که در فروشگاه و شهر کتاب هستند.

8ـ کودکان چه درخواست‌هایی از کتابخانه داشته‌اند که در کتابخانه موجود نبوده‌است؟

بازیهای رایانه‌ای و کنسول بازی که البته بسته به سیاست کتابخانه ما مقدور نیست و الا جزء استاندارد‌های کتابخانه‌ای کودک و نوجوان است.

9ـ کودکان از چه برنامه‌هایی بیشتر استقبال می‌کنند؟

کارگاه‌های بلند‌خوانی، کاردستی و ساخت و ساز تاکنون بیشترین استقبال را داشته‌است.

10ـ در چینش کتابخانه و رنگ‌آميزي آن، تفاوت سلیقه‌ای بین کودکان دختر و پسر را در نظر گرفته‌اید؟

خیر، به نظرم رنگ جنسیت‌پذیر نیست و فقط محدودیت‌هایی است که عرف در ذهن ایجاد می‌کند و من سعی کردم از رنگ‌های مختلف در کتابخانه استفاده کنم تا کودکان نیز جهت‌گیری نداشته‌باشند.

11ـ چه برنامه‌های آموزشی و علمی برای پیشبرد دروس کودکان مدرسه‌ای اجرا کرده‌اید؟

بسته به سیاست‌های خاص این کتابخانه که سرویس‌دهی تخصصی به دانشجویان نیز داریم، تنها توانستیم ساعاتی را برای انجام تکالیف بعد از ساعت مدرسه اختصاص دهیم.

12ـ چه برنامه‌هایی برای رشد کودکان اساتید و کارمندان دانشگاه در نظر دارید یا اجرا کرده‌اید؟

تا کنون کارگاه‌های مختلفی برای کودکان و نوجوانان اجرا شده‌است که هرکدام به نوعی با هدف رشد کودکان در زمینه‌های گوناگون بوده‌است.

کارگاه‌های مهارت قصه‌گویی برای والدین و نقد کتاب کودک و نوجوان با حضور اساتید و نویسندگان را نیز در برنامه‌ها داشتیم.

تعدادی از واحد‌های درسی دانشجویان رشته ادبیات کودک و نوجوان نیز در محیط کتابخانه تشکیل می‌شود.

13ـ آیا برای مادران دانشجوی دانشگاه، کارگاه‌های آموزشی برگزار می‌کنید؟

در همه کارگاه‌ها همه مادران از جمله کارمند و دانشجو می‌توانند شرکت کنند.

14ـ در انتها اگر صحبت ناگفته­اي وجود دارد، بفرمایید؟

خواندن اگر برای لذت بردن باشد، عادت به مطالعه شکل می‌گیرد، این لذت روز­به‌روز با پخته‌تر‌شدن فرد، تکامل پیدا می‌کند.

عادت به مطالعه و مراجعه به کتابخانه و کتابدار برای برطرف کردن نیاز اطلاعاتی، آرزوی دیرینه کتابخانه‌ها شده‌است. شاید گوگل پاسخ تمام سوالات را بداند اما متخصص اطلاعات، توانایی تشخیص جواب دقیق و مستند اطلاعات را دارد.

در آخر هم امیدوارم هر روز بیشتر از پیش شاهد ایجاد چنين کتابخانه‌هایی در دانشگاه‌ها و سازمان‌ها باشیم.

ممنون از فرصتي که در اختیار ما قرار داديد.

 

 

 

مطالب مرتبط