جايزه هانس کريستين آندرسن و برندگان ايراني آن

هادي صفدري
دانشجوي کارشناسي ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسي، گرایش مدیریت اطلاعات، دانشگاه قم
hsfdri@gmail.com

[1] International Board on Books for Young People


جايزه هانس کريستين آندرسن که جايزه نوبل کوچک هم خوانده مي‌شود، جايزه‌اي بين‌المللي است که هر دو سال يک بار از طرف دفتر بين‌لمللي کتاب براي نسل جوان (IBBY[1]) به مؤلفان در زمينه ادبيات کودک تعلق مي‌گيرد.

اين جايزه در دو گروه اهدا مي‌شود: نويسندگان و تصويرگران. جايزه به نام هانس کريستين آندرسن نويسنده دانمارکي است و برنده، جايزه خود را از دست ملکه دانمارک دريافت مي‌کند. مارگريت دوم ملکه دانمارک حامي و مشوق ويژه اهداي اين جايزه است. پشتيبان مالي برنامه‌هاي جايزه اندرسن تا سال ٢٠٠٨ نيسان موتور ژاپن و از سال ٢٠٠٩ جزيره نامي در کره‌جنوبي است. علاوه بر اين جايزه، IBBY هر ساله فهرست افتخاري نيز منتشر مي‌کند که شامل آثار برجسته در تأليف، طراحي و ترجمه است. (Hans Christian Andersen Awards)

اهداي اين جايزه به مجموعه آثار يک نويسنده از سال ۱۹۵۶ و به مجموعه آثار يک تصويرگر از سال ۱۹۶۶ آغاز شده‌است. اين جايزه شامل يک نشان طلا و يک ديپلم افتخار است که در مراسمي در کنگره دو سالانه IBBY، به برندگان اهدا مي‌شود. نامزد‌هاي جايزه هانس کريستين اندرسن از سوي دفاتر ملي کانديد مي‌شوند و داوران بين‌المللي که از کارشناسان برجسته ادبيات کودکان هستند، برندگان اين جايزه را از ميان نامزد‌­هاي معرفي شده، برمي‌گزينند. از جمله معيارهاي گزينش برندگان مي‌توان به کيفيت بالاي زيبايي شناختي آثار نويسنده و تصويرگر،‌ در نظر گرفتن مخاطب کودک، خلاقيت و نوآوري و اصالت و مهم‌تر از همه، داشتن سهم جاودان در ادبيات کودکان جهان اشاره کرد. (جایزه هانس کریستین اندرسن)

داوران جايزه

انتخاب نويسندگان و تصويرگران ممتاز برنده جايزه آندرسن تا سال ۲۰۰۲ به عهده هياتي از داوران بين‌المللي بود که همگي در زمينه ادبيات کودکان و نوجوانان (تأليف و تصوير) صاحب‌نظر بودند، از سال ۲۰۰۲ هيئت داوران به دو بخش مجزا تقسيم‌شد: بخشي مسئول داوري تصوير و بخشي در کار داوري تأليف مشغول شدند. از ايران توران ميرهادي چهار دوره در سال­هاي ۱۹۷۶، ۱۹۷۸، ۱۹۸۶، ۱۹۸۸، ثريا قزل‌اياغ يک دوره در سال ۱۹۹۲، منصوره راعي دو دوره در سال­هاي ۱۹۹۸ و ۲۰۰۰، زهره قاييني دو دوره در سال‌هاي ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴، عضو ايراني هيئت داوران بوده‌اند.

برندگان ايراني جايزه

تاکنون از شوراي کتاب کودک در ايران، هفت نفر در بخش‌هاي نويسندگي و تصويرگري نامزد نهايي جايزه جهاني آندرسن شده‌اند.

نامزدها

ـ فرشيد مثقالي (تصويرگري، ۱۹۷۴)

ـ هوشنگ مرادي‌کرماني (نويسندگي، ۱۹۹۲)

ـ محمدرضا يوسفي (نويسندگي، ۲۰۰۰)

ـ نسرين خسروي (تصويرگري، ۲۰۰۲)

ـ محمدعلي بنی‌اسدي (تصويرگري، ٢٠١٢)

ـ پژمان رحيمي‌زاده (تصويرگري، ۲۰۱۶)

ـ فرهاد حسن‌زاده (نويسندگي، ۲۰۱۸)

ـ فرهاد حسن‌زاده (نويسندگي، ۲۰۲۰)

از بين نامزدهاي ايراني تنها فرشيد مثقالي، برنده جايزه جهاني در بخش تصويرگري شده و هوشنگ مرادي‌کرماني مورد تشويق هيئت داوران قرار گرفت. همچنين فرهاد حسن‌زاده در سال ۲۰۱۸ برنده لوح سپاس شد.

ـ فرشيد مثقالي

فرشيد مثقالي (زاده ۱۳ تير ۱۳۲۲ در اصفهان) تصويرگر کتاب‌هاي کودک و نوجوان است. آثار مطرحي چون «خروس زري، پيرهن پري» و «ماهي سياه کوچولو» براي نخستين بار به قلم اين هنرمند تصويرگري شده‌اند.

ـ هوشنگ مرادي‌کرماني

هوشنگ مرادي‌کرماني (زاده ۱۶ شهريور ۱۳۲۳ در روستاي سيرچ از توابع بخش شهداد کرمان) نويسنده معاصر ايراني است. شهرت او به خاطر کتاب‌هايي است که براي کودکان و نوجوانان نوشته، و شماري از اين‌ها که به فيلم نيز درآمده‌است.

ـ محمدرضا يوسفي

محمدرضا يوسفي (زاده ۱۳۳۲، همدان) نويسنده و نظريه‌پرداز ادبيات کودکان و نوجوانان اهل ايران است. اولين اثر داستاني او «سال تحويل شد» بود که در سال ۱۳۵۷ منتشر شد. وي علاوه بر داستان‌نويسي براي کودکان و نوجوانان، به نمايش‌نامه ‌نويسي و فيلم‌نامه‌ نويسي نيز مشغول است اما فعاليت‌هاي اصلي او نويسندگي براي کودکان است.

ـ نسرين خسروي

نسرين خسروي در ۲۹ آذر سال ۱۳۲۹ در تهران متولد شد او در سال ۱۳۵۸ از دانشکده هنرهاي زيبا در رشته گرافيک فارغ‌التحصيل شد. اوايل دهه پنجاه، وقتي‌که سال دوم دانشگاه بود، با سيروس طاهباز آشنا شد. به پيشنهاد طاهباز، روي متني از قدمعلي سرامي کار کرد که سال ۱۳۵۵ با عنوان «قصه دوستي» در کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان منتشر شد. اينگونه بود که به‌صورت حرفه‌اي وارد کار تصويرگري کتاب کودک و نوجوان شد. هرچند در حوزه‌هاي ديگر نقاشي و گرافيک هم فعاليت داشت، و در دانشگاه‌ها و دانشکده‌هاي هنري نيز تدريس مي‌کرد، اما عمده فعاليت و آوازه‌اش در دنياي کتاب کودک و نوجوان بود. وي در ۳ ارديبهشت سال ۱۳۸۹ در در اثر سرطان ريه در کانادا درگذشت.

ـ محمدعلي بني‌اسدي

محمدعلي بني‌اسدي (زاده‌ی ۱۳۳۴ در سمنان) نقاش، تصويرگر و کاريکاتوريست ايراني است. او عضو هيأت علمي دانشکده هنرهاي تجسمي پرديس هنرهاي زيباي دانشگاه تهران است و در رشته‌هاي طراحي، گرافيک، مجسمه‌سازي و انيميشن نيز فعاليت دارد. او از اعضاي هيأت مؤسس (و رئيس هيئت مديره نخستين دوره) انجمن تصويرگران کتاب کودک و نوجوان است. وي در سال ۲۰۱۲ نامزد جايزه هانس کريستيان آندرسن شد.

ـ پژمان رحيمي‌زاده

پژمان رحيمي‌زاده متولد سال ۱۳۴۹ طراح گرافيک، نقاش و تصويرگر کتاب است. او از کودکي به نقاشي علاقه‌مند شد و سال‌ها بعد مدرک دانشگاهي خود را در رشته ارتباط تصويري دريافت کرد. رحيمی‌زاده به عنوان يکي از مهم‌ترين تصويرگران کتاب کودک و نوجوان ايران است.

ـ فرهاد حسن‌زاده

فرهاد حسن‌زاده، نويسنده، روزنامه‌نگار و طنز‌پرداز اهل ايران است. وي متولد بيستم فروردين ۱۳۴۱ در آبادان از نويسندگاني است که در تمامي حوزه‌هاي ادبي از داستان کودکان، نوجوانان تا رمان براي بزرگسالان دست به نگارش زده‌است.

 

منابع:

Hans Christian Andersen Awards. (n.d.). Retrieved 06 17, 2020, from IBBY: https://www.ibby.org/index.php?id=273

جایزه هانس کریستین اندرسن. (n.d.). Retrieved 06 17, 2020, from کتابک پنجره­ای به جهان خواندن: https://ketabak.org/1n4es

 

مطالب مرتبط