حیات مریخی

پژوهشگران با بررسی مجدد شهاب سنگ آلن هیلز و کشف 2 فسیل مریخی دیگر، به نشانه های مشابه و قطعی از وجود حیات در سالهای نخستین تشکیل سیاره مریخ دست یافته اند. نتایج قطعی این پژوهش امسال اعلام می شود.
گروهی تحقیقاتی که شواهدی از حیات ابتدایی را در یک شهاب سنگ مریخی فرود آمده در قطب جنوب به دست آورده بود، اعلام کرد با استفاده از ابزارهای پیشرفته، 3 شهاب سنگ مریخی دیگر را در سال 2010 بررسی خواهد کرد تا به قطع، اعلام کند که آیا شواهد به دست آمده واقعا فسیل موجودات فضایی ساکن سیاره سرخ هستند یا خیر. این اطلاعات جدید، یافته های ناسا را مبنی بر وجود باکتری های مغناطیسی در مریخ که در نوامبر 2009 (آبان 1388) اعلام شد تأیید می کند. به گزارش خبر آنلاین به نقل از اسپیس فلایت ناو، دیوید مک کی، رئیس بخش زیست فضاشناسی مرکز فضایی جانسون ناسا می گوید: «ما هنوز باور نداریم که به اثبات وجود حیات بر مریخ رسیده ایم؛ اما فکر می کنیم به اثبات این که حیات در این سیاره وجود داشته است، بسیار نزدیک شده ایم.»

آغاز داستان با شهاب سنگ آلن هیلز
هنگامی که در اواسط دهه 1990 (1370) ، یک گروه تحقیقاتی متوجه شد که اجسامی درون یک شهاب سنگ فروافتاده از مریخ شبیه فسیل هستند، این نمونه تنها مورد در دست بشر از فسیلهای احتمالی مریخی بر روی شهاب سنگها بود. با این حال گروه با پیدا کردن دو شهاب سنگ فسیل مانند دیگر، اکنون 3 نمونه در دست دارد و با توجه به خود شهاب سنگ قطب جنوب، اطلاعات بیشتری در اختیار دارد.
محققان هوستون بر این باورند که با مدارک به دست آمده، داده های آنها، گذشته مریخ را از 3/6 میلیارد تا 1/4 میلیارد سال پیش پوشش می دهد. بنابراین مشخص است که شبکه ای از میکرواورگانیسم ها حدود 3/6 میلیارد سال پیش یعنی یک میلیارد سال پس از شکل گرفتن این سیاره در منظومه شمسی در زیر سطح مریخ به وجود آمده اند. مریخ در آن زمان بسیار گرمتر و مرطوب تر بوده و جو ضخیم تری نیز داشته است.
دانشمندان با اندازه گیری ترکیب گازهای به دام افتاده درون صخره ها تشخیص داده اند که شهاب سنگ ها از مریخ آمده اند. گازهایی که برای تشخیص ریشه مریخی اجسام مورد تحلیل قرار می گیرند، عبارتند از: هلیوم، نئون، آرگون، کریپتون، زنون و رادون. همه شهاب سنگها ترکیباتی داخلی از گازهایی داشتند که توسط دو فضاپیمای وایکینگ مشخص شده بود و به طور مشخص به این نسبت روی زمین وجود ندارند.
تیم تحقیقاتی حیات بر مریخ در جدید ترین اطلاعاتشان در ماه نوامبر (آبان) اعلام کردند که پس از کشف این شهاب سنگ در سال 1996 (1375) ، منتقدان وجود حیات در سیارات دیگر معتقد بودند که این شکلهای فسیل مانند ممکن است در لحظه گرمایش یا انفجاری رخ داده باشد که این شهاب سنگها را از سیاره جدا کرده است. اما تحقیقات جدید صورت گرفته توسط «توماس کپرتا» از گروه تحقیقاتی هوستون ثابت کرد که نظریه انفجار نامعتبر است.
مک کی و اورت گیبسون، جزئیات بیشتری از دو زمینه جدید مورد مطالعه را که پیش از این در دسترس نبودند، در اختیار سایت «Spaceflight Now» قرار داده اند. این زمینه های جدید عبارتند از:
* ابزار های پیشرفته تر و تحلیلگرهای قدرتمندی که در تحقیقات دهه 90 بر روی شهاب سنگهای مریخی در دسترس نبودند؛ مانند میکروسکوپ های الکترونی با دقت بسیار بالا و یک سیستم ریزکاوشگر جدید یونی که دقت دید بسیار بالاتری از میکروسکوپ های الکترونی را برای گروه تحقیقاتی فراهم کند.
* سه برابر شدن نمونه های شهاب سنگی که مدارک بیشتری از میکروفسیل ها و حیات مریخی در اختیار تیم تحقیقاتی قرار داد. گروه معتقد است که فسیل آلن هیلز کشف شده در سال 1996، از شهاب سنگی به قدمت 4 میلیارد سال تشکیل شده که فسیلی 3/6 میلیارد ساله را با خود حمل می کند.
این نمونه همچنین شواهدی از وجود آب در مریخ را در نخستین سالهای تشکیل سیاره نشان می دهد و ثابت می کند اورگانیسم هایی در یک میلیارد سال پس از تشکیل سیاره در روی آن به وجود آمده اند.

شواهد جدید
پس از اعلام نشانه های فسیل مریخی در شهاب سنگ آلن هیلز، پژوهشگران دست به کار شدند تا دیگر شهاب سنگهای مریخی را در جستجوی نشانه های حیات بکاوند.
یکی از مهمترین نشانه های حیات بر مریخ، درون شهاب سنگی نخلا است که در سال 1911 (1290) در نخلای مصر سقوط کرد و بخشهایی از آن امروز در موزه تاریخ طبیعی لندن قرار گرفته است. این نمونه که بزرگترین آنها نیز هست، 1/4 میلیارد سال عمر دارد و پس از سقوط به چندین تکه تقسیم شده بود.
سپس در سال 2000، یک تیم تحقیقاتی ژاپنی شهاب سنگ دیگری در قطب جنوب کشف کرد. این شهاب سنگ که یاماتو 593 نام گرفته، 1/4 میلیارد سال عمر دارد و حاوی فسیلهایی است که بر روی شهاب سنگ آلن هیلز و نخلا نیز کشف شده بود.
به گفته مک کی، مدارک جدید حیات بر مریخ با کشف این فسیل مریخی بیشتر شد. وجود حیات حتی به صورت اورگانیسم های تک سلولی، همواره سؤال بزرگی در علم نوین بوده است.

حیات زیرسطحی، آب سطحی؟
تحلیل شهاب سنگهای آلن هیلز، نخلا و یاماتو 593 نشان داد که این سنگها از اعماق سیاره جدا شده اند، یکی از عمق 800 متری و دیگری از عمق 6/4 کیلومتری که مستقیما، عمق آبهای زیرزمینی مریخ را تداعی می کند.
ماریا زوبر، مدیر بخش علوم زمین، فضا و سیاره ای در ام. آی. تی گفت: «مشاهدات اخیر مریخ که از سوی فضاپیماهای مدارگرد و مریخ نشین ارسال شده، درک ما را از مقدار و توزیع آب در سطح یا زیر سطح مریخ تغییر داد. شواهد محکمی دال بر وجود آب در گذشته مشاهده می شود و چرخه آب نیز در این مرحله کاملا روشن است.»
مک کی نیز گفت: «عکسهای نخلا و یاماتو 593 را به هر دانشمندی که نشان دادم، مطمئن بود که این اشکال، آثار میکروبها یا فسیل هستند. همه این نمونه ها شباهت بسیاری به فسیل های زمینی دارند که در سنگهای منطقه کلمبیاریور در ایالت واشنگتن کشف شده بود. واحد های زیستی در دو نمونه کشف شده آخر تقریبا یکسان هستند و نظریه ما را مبنی بر شکل گیری در مریخ تأیید می کنند. همچنین ما میزان قابل توجهی کربن در نخلا مشاهده می کنیم که مطالعات، نشان داده اند 70 درصد آنها از زمین نبوده، بلکه منشأ آن مریخ است» .
دانشمندان معتقدند تنها جایی که حیات در مریخ می تواند دوام آورد، زیر سطح این سیاره است؛ جایی که از تشعشعات خورشیدی در امان بوده و منابع احتمالی آب را نیز در اختیار داشته باشند. با توجه به نتایج تازه به دست آمده می توان گفت این موضوع که مریخ مقصد نهایی است، اکنون کاملا روشن و واضح است؛ اما تا زمان به سرانجام رسیدن تحقیقات هنوز یک سوال بزرگ باقی مانده است.

مطالب مرتبط