شهر، تمدن و اندیشه

محمدرضا حائری

«شهر» در جهان معاصر، نوعی از مکان تجمع است که روابط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در مقایسه با سایر مکان های تجمع در آن پیچیده تر و عمیق تر است و مشابهت شیوه زندگی انسان معاصر و جهانی شدن حیات بشری در آن از هر دوره دیگر تاریخ بیشتر است. شهر جایگاه انسان متمدن است، انسانی که خواهان آگاهی، آزادی و رستگاری است. «شهر» موجودی زنده است که هم می تواند بی شعور و هم تا اوج شعور رشد کند. «شهر» می تواند در حدفاصل پژمردگی و شکوفایی انسانی رشد کند و این رشد از طریق چگونگی حضور «ما» یعنی مردم، مسئولان و متخصصان در شهر بروز می کند.اکنون شیوه شهرنشینی در ایران و شیوه مدیریت شهری، سکونت ما را به سمت «شبه شهرها» پیش برده است. «شبه شهر» مکانی است که انسان ها در تجمعی فشرده از سکونت و فعالیت و کمبودهای اساسی خدمات، تاسیسات و آگاهی شهری مناسب، در سازمانی غیر عقلایی از فضا و فعالیت در شرایط بحرانی زیست محیطی در آمد و شدند. آنچنان که دیگر مجالی برای تفکر، تعالی، بروز وجدان، توسعه فرهنگ و تولید هنر به دست نمی آورند. آنچه میلیون ها ایرانی به صورتی فشرده در آن به سر می برند، از معیارها و مشخصه های «شهر» -جایگاه انسان متمدن- کم بهره برده است.

* مدیر گروه شهرشناسی دفتر پژوهش های فرهنگی

مطالب مرتبط