دشمنان آزادی

هارولد نویبر

مترجم: محمدعلی فیروزآبادی

اولین بار «کانی ماک» بود که این موضوع را بیش از پیش بر سر زبان ها انداخت. این نماینده عضو حزب جمهوری خواه در کنگره آمریکا در اوایل ماه مه برای چند مین بار در مورد «بزرگترین دشمنان آزادی در جهان» سخن گفت. منظور کانی پیش از همه «هوگو چاوس» رئیس جمهور ونزوئلا بود که همه تلاش خود را برای ایجاد به گفته خودش «محوری نوین و سوسیالیستی» متشکل از کشورهای کوبا، ونزوئلا و بولیوی به کار گرفته است، تا به قول ماک: «بدین صورت وی می خواهد به منافع ایالات متحده آمریکا در سراسر جهان ضربه بزند.» علت اصلی این پیش گویی هشداردهنده ماک در واقع برگزاری نشست سران این کشورها یعنی «فیدل کاسترو»، «هوگو چاوس» و «اوو مورالس» در اواخر ماه آوریل گذشته در هاوانا بود، نشستی که طی آن این سه نفر در مورد بیست قرارداد تجاری و اقتصادی به توافق رسیدند. در این نشست مهم تر از هر چیز این به اصطلاح «قرارداد تجاری خلق ها» بود که بر پایه پیشنهاد اولیه بولیوی به تصویب رسید و بدین ترتیب این سه کشور جایگزین موثری را علیه هژمونی ایالات متحده با آن تجارت آزادش پایه‌گذاری کردند. براساس این قرارداد کشورهای ونزوئلا و کوبا از این پس هیچ عوارض گمرکی را برای کالاهای صادراتی بولیوی دریافت نمی کنند و کوبا هم می تواند همچنان نسبت به تامین نفت مورد نیاز خود از طریق ونزوئلا مطمئن باشد. البته کوبا هم در قبال تعهد ونزوئلا، متعهد شده است که سی هزار پزشک به آن کشور اعزام کند. بدین ترتیب دشمنان جنوبی سیاست های تجاری ایالات متحده برای اولین بار برای خود همان چارچوب و قاعده موسوم به «تجارت منسجم» را برگزیدند، چارچوبی که در واقع به آنها این امکان را می دهد تا خود را به نوعی متمایز و مشخص از آن شکل همکاری سنتی یعنی «مرکوسور» نشان دهند و خود را تافته ای جدا بافته از این بازار مشترک آرژانتین، اروگوئه، برزیل، پاراگوئه و شیلی عنوان کنند. بی تردید «قرارداد تجاری خلق ها» اشاره و نشانه ای از نظم نوین اقتصادی آمریکای لاتین است. دولت ونزوئلا پیش از نشست هاوانا آشکارا خروج خود از «جامعه کشورهای آند» را اعلام کرده بود. کاراکاس دلیل این خروج ناگهانی را انعقاد قرارداد اخیر تجارت آزاد ایالات متحده با کشورهای کلمبیا و پرو اعلام کرد و گفت از آنجایی که چنین قراردادهایی با روح هم پیمانی و همکاری کشورهای آند در تضاد است پس دیگر دلیلی برای ادامه این عضویت نمی بیند. خروج ونزوئلا از جامعه کشورهای آند یک باردیگر این واقعیت را نشان داد که هوگو چاوس تا چه اندازه سریع و ناگهانی تصمیم می گیرد. روزنامه اقتصادی «ال کومرسیو» چاپ پرو در مقاله ای آورده است که دیگر نمی توان در درازمدت به بحث و جدل های درون قاره ای آمریکا اطمینان داشت و به همین دلیل نتیجه می گیرد که سیاست های جدید همکاری میان کشورهای آمریکایی، سیاست های بیهوده ای هستند. به گزارش این روزنامه مجموعه دادوستد ها و معاملات تجاری میان کوبا، ونزوئلا و بولیوی مبلغی در حدود ۰۵/۱ میلیارد دلار در سال است و این در حالی است که این رقم در مورد کشورهای عضو جامعه کشورهای آند بالغ بر ۹ میلیارد دلار می شود. اما از قرار معلوم کشورهای عضو «قرارداد تجاری خلق ها» هم با نگرانی به این هم پیمانی جدید نگاه می کنند. دولت بولیوی به تازگی در نامه ای رسمی در مورد مشاهدات و تجربه های خود از تجارت آزاد نولیبرال در مکزیک پس از پیوستن این کشور به پیمان «نفتا» در سال ۱۹۹۴ آورده است: «با وجود آنکه مکزیک توانایی تامین بازار داخلی را از طریق محصولات و تولیدات کشاورزی دارا بود و حتی این امکان را داشت تا محصولات کشاورزی خود را صادر هم بکند اما براساس پیمان نفتا مجبور شد در سال۲۰۰۰ نزدیک به ۴۰ درصد این گونه کالاهای مورد نیاز را از خارج وارد کند. تنها واردات برنج این کشور ۲۴۲ درصد افزایش داشت و بدین ترتیب در طول هشت سال ۸/۱میلیون امکان شغلی در عرصه کشاورزی مکزیک از دست رفت.» این مواضع نشان دهنده آن است که این تجارت آزاد چه پیامدهای منفی ای در این شبه قاره (آمریکای لاتین) می تواند داشته باشد. در همان حال که اکثر دولت های جهان از پیامدهای دکترین نئولیبرال در عرصه بازارهای جهانی رنج می برند، کوبا و ونزوئلا آلتر ناتیوهایی را تقویت می کنند که حتی اتحادیه اروپایی هم از تاثیرات منفی آن بی نصیب نمی ماند. شکست چهارمین نشست سران اتحادیه اروپایی و آمریکای لاتین و کارائیب در آوریل گذشته در شهر وین تنها به دلیل پافشاری اتحادیه اروپایی بر ادامه لیبرالیزه کردن بازارها نبود، بلکه به گفته «کارلوس لاگه» معاون رئیس جمهور کوبا تجارت و اقتصاد تنها با تکیه به وجود سازمان تجارت جهانی نمی تواند زنده بماند بلکه این انسان ها هستند که ادامه زندگی تجارت را تضمین می کنند. به عقیده لاگه تا زمانی که اتحادیه اروپایی نتواند این واقعیت را بپذیرد، همه هم پیمانی های میان اروپا و آمریکای لاتین در حد یک توهم باقی خواهد ماند.

مطالب مرتبط