اليو ويتوريني

آرش نقيبيان

اليو ويتوريني نويسنده و مترجم نامدار ايتاليايي در ژوئن ۱۹۰۸ در سيراكوز به دنيا آمد، ايام جواني او در ايستگاه هاي كوچك قطار در سيسيل، آنجا كه پدرش به عنوان كارگر راه آهن در رفت و آمد بود سپري شد، دوره ابتدايي و سه سال هنرستان حرفه اي را در سيسيل گذراند و سرانجام به دنبال يافتن كاري در ونيز، سيسيل را براي هميشه ترك كرد هرچند فكر و انديشه نوستالژيك زادگاهش تا هميشه با او باقي ماند.

سال هاي اوليه اقامت در فلورانس را در آتليه نقاشي عمويش به سر برد و براي امرار معاش فرم هاي چاپ روزنامه ها را تصحيح مي كرد. در اين زمان يك دوست قديمي او را تشويق به آموختن زبان انگليسي كرد. وقتي بر اثر مسموميت ناشي از سرب وادار به ترك چاپخانه شد تا اندازه اي به زبان انگليسي تسلط يافته بود كه مي توانست از طريق ترجمه امرار معاش كند.

اولين رمان ويتوريني در سال ۱۹۳۳ با عنوان ميخك سرخ به صورت پاورقي در مجله سولاريا منتشر شد وليكن با چاپ قسمت سوم رمان، مجله توقيف شد و قسمت هاي بعدي پاورقي نيز با سانسور مواجه گشت.

نكته جالبي كه درباره اين نويسنده وجود دارد تغيير جهت و خط سياسي و ايدئولوژيك او از جناح چپ حزب فاشيسم به حزب كمونيست ايتالياست ويتوريني نقش فاشيسم را برانگيختن شور و هيجانات كاذب در نسل جوان مي دانست كه طبعاً اين تلقي به مذاق صاحبان قدرت خويش نيامد. ويتوريني كه از ميزان تنش هاي بين المللي آگاه بود كوشيد نظرياتش را در لابه لاي صفحات روزنامه هاي فاشيست فلورانس بگنجاند و تا آنجا پيش رفت كه در مقاله اي به نفع جمهوريخواهان اسپانيا و عليه فرانكو موضع گيري كرد و اسباب اخراج خود را از صفوف سازمان هاي فاشيستي فراهم آورد. جنگ داخلي اسپانيا نقش تعيين كننده در شكل گيري شخصيت ويتوريني داشت و در شكل گيري و آگاهي سياسي اين نويسنده تاثير فراواني گذاشت.

لومبارد بزرگ گفت: خوب، به نظر من دليل آن روشن است، چون ما يك ملت دلمرده اي هستيم.
(بخشي از رمان مكالمه درسيسيل)

ويتوريني در زمان اشغال ايتاليا توسط آلمان به جنبش مقاومت در ميلان پيوست و با مطبوعات زيرزميني همكاري كرد. او در اين دوره كتاب «مردان ونه» را درباره پارتيزان هاي ميلان نوشت كه اين كتاب پس از آزادي ايتاليا به چاپ رسيد از ديگر فعاليت هاي مهم اليوويتوريني انتشار ماهنامه «ايل پلي تكنيكو» بود كه نخستين شماره آن در ۲۹ سپتامبر ۱۹۴۵ با سرمقاله اي از ويتوريني منتشر شد. انتشار اين ماهنامه بي گمان رويداد فرهنگي بسيار مهمي محسوب مي گردد كه در گام اول هدفش كشف استعدادهاي جوان وهدايت اين نسل جديد در داستان نويسي معاصر ايتاليا بود. در دسامبر ۱۹۴۷ انتشار اين مجله متوقف شد، اما ارتباط ويتوريني با نسل جوان قطع نشد و او همچنان به فعاليت هاي خود در جهت كشف نويسندگان با استعداد و همچنين دلمشغولي ديگرش كه معرفي ادبيات مدرن خارجي به فرهنگ دوستان ايتاليايي بود ادامه داد.

در اينجا پيش از بررسي كتاب مكالمه در سيسيل كه مهم ترين رمان اين نويسنده محسوب مي گردد لازم است اندكي به نقش مهم ويتوريني به عنوان مترجم در ادبيات ايتاليا اشاره شود. همانطور كه اشاره شد اليوويتوريني پس از كسب تسلط در زبان انگليسي و آشنايي با چزاره پاوزه كه او نيز از مترجمين برجسته ادبيات انگليسي زبان به ايتاليايي به حساب مي آيد شروع به ترجمه رمان هاي مهم ادبيات آمريكا و انگليس به زبان ايتاليايي كرد.فعاليت ويتوريني به عنوان مترجم (در سال هايي كه ادبيات آمريكا با زبان و محتواي نويني كه داشت بسيار جلب توجه مي كرد) به زودي بدل به يك جريان مهم فرهنگي شد و اين بي گمان براي ادبيات ايتاليا كه خطر غرق شدن در نوعي بومي گرايي و ناسيوناليسم كوته فكرانه تهديدش مي كرد به مثابه دميدن روح تازه اي بر كالبد روبه احتضار بود.ويتوريني و پاوزه بي شك فرزندان عصر ترجمه در ادبيات ملي ايتاليا به حساب مي آيند و جاي هيچگونه شك و ترديد نيست كه حركت اين دو تن از تعهد جوشان سياسي و آزاديخواهي آنها آب مي خورد.