دكتر سيدجلال الدين محدث ارموى

دکتر سیدجلال الدین محدث ارموى

استاد فقيد دكتر سيدجلال الدين محدث ارموی (۱۳۵۸-۱۲۸۳) از بزرگ ترين كتاب شناسان و متن پژوهان معاصر بود كه در كنار تدريس دانشگاه، به تحقيق و تصحيح متون می پرداخت و حدود ۷۰ كتاب از او به جای مانده است.

سخن از انسانی بزرگ، محققی عاليقدر و شخصيتی فروتن است. مرحوم محدث به عنوان يك عالم متعهد فرهنگ شيعی كوشيد تا با زدودن گرد و غبار از چهره متون اسلامی بويژه فرهنگ شيعی، انديشه ها و ذهن های تشنه جويندگان حقايق الهی را سيراب كند و جان ها و روان های آنان را روشنی بخشد، آن هم در عصر و دوره ای كه خاورشناسان مغرض و عوامل تبليغاتی بيگانه به انحای مختلف تلاششان بر قلب واقعيت ها و تحريف حقايق راستين اسلامی و از بين بردن اصالت و هويت شيعی و مخدوش كردن فرهنگ انقلابی و شيعی است، اين انسان بزرگ و متواضع روزها، ماه ها و سال ها در كنج كتابخانه ها و در سفر و حضر سوخت، تا با احيای كتاب های ارزشمند، روح و روان مشتاقان و طالبان حقيقت را روشنی بخشد. او در هرجا كتابی می ديد و هر لحظه فرصتی می يافت با شكيبايی و صبر بسيار درصدد مطالعه آن برمی آمد و نيز وظيفه خود می دانست كه نادرستی ها و باطل ها را نشان دهد.
شادروان استاد دكتر ميرجلال الدين محدث ارموی، از جمله معدود محققان و مؤلفانی است كه علاوه بر دقت نظر در تصحيح و تنقيح آثار و متون عرفانی اسلامی ايران، در تكثر و تعدد تأليف و تصحيح، از مقامی ارجمند و شايسته برخوردار است. زيرا كه در مدت عمر پربار ۷۵ ساله خويش (۱۳۵۸-۱۲۸۳) نزديك به ۵۰ اثر اعم از تأليف، تصحيح و شرح و تحشيه، از خود به يادگار گذاشته است. چنان كه می دانيم كار تصحيح، كار توانفرسايى است و علاوه بر دقت و تجربه، به صبر و حوصله بسيار زياد نياز دارد. با مطالعه ديباچه هاى كتب تصحيح يا تأليف شده، توسط شادروان محدث ارموى متوجه خواهيم شد كه آن مرحوم، اضافه بر انجام تصحيح، تأليف يا تصنيف كتب و افزون بر كار مداوم و سخت شبانه روزى و به دست دادن آثار گرانبها و گرانقدر، از اخلاق انسانى فراوانى نيز برخوردار بوده است. او با همه مشكلات ناشى از كمبود منابع و وسايل موردنياز و با همه علو طبع و انديشه سترگ، از اظهار تواضع و نشان دادن فروتنى خود، لحظه اى فرونگذاشته است. اين مسأله فروتنى و تواضع وى را در مقدمه هاى بيشتر آثارش مى توان مشاهده نمود. يكى از صفات پسنديده محدث ارموى، دقت در مسائل و مراحل تصحيح كتب و رسايل است. او در انجام اين كار مى كوشيد تا به منابع دست اول و محكم دست يابد. تلاش مى كرد تا آثار مجهول المؤلف را كه سال ها و قرن ها، مؤلف آنها ناشناس بوده، معلوم المؤلف سازد. براى اين كار كتب بسيار را مقابله و مقايسه مى نمود، تا سرانجام به واسطه نزديكى نثرها به يكديگر، همچنين مقايسه عصر تأليف كتاب ها با هم، به مؤلف اصلى آن پى ببرد و امروز هنوز تأليفات فراوان در دست داريم كه مؤلف يا مورخ آنها تا اين زمان برايمان معلوم نشده است، مانند تاريخ سيستان، مجمل التواريخ و القصص، تاريخ شاهى و بسيارى كتب ديگر كه تا امروز مؤلفان آنها ناشناس مانده اند. جلال الدين محدث ارموى، مى كوشيد تا با غور و دقت و مقابله كتب هم عصر يك اثر، به نام مؤلف آن اثر پى ببرد. چنان كه در تصحيح كتاب «نسائم الاسحار من لطائم الاخبار» كه در سال ۷۲۵ ه.ق تأليف يافته و تا عهد مصحح ،مؤلف آن معلوم نبوده، كوشيده تا اين كتاب را با دو تأليف ديگر مربوط به همان قرن هشتم يكى كتاب «سمط الُعلى للموقف الاعلى» تأليف ناصرالدين منشى كرمانى و كتاب «دُرة الاخبار و لمعة الانوار» تأليف همان مؤلف مقابله كند و به دنبال مشاهده مشابهات فراوان در نثر، رسم الخط، موضوع و توجه به زمان و مكان ثابت كند كه كتاب «نسائم الاسحار» نيز از ناصرالدين منشى كرمانى است. او دلايل خود را جهت اثبات اين موضوع در چندين مورد، در مقدمه كتاب نسائم الاسحار ذكر كرده است. اين دقت نظر و غور در مسائل تصحيح و تحشيه در بيشتر آثار برجاى مانده از او، آشكار است.

مطالب مرتبط