دکتر سیدجلال الدین محدث ارموى

دکتر سیدجلال الدین محدث ارموى

استاد فقید دکتر سیدجلال الدین محدث ارموى (۱۳۵۸-۱۲۸۳) از بزرگ ترین کتاب شناسان و متن پژوهان معاصر بود که در کنار تدریس دانشگاه، به تحقیق و تصحیح متون مى پرداخت و حدود ۷۰ کتاب از او به جاى مانده است.

سخن از انسانى بزرگ، محققى عالیقدر و شخصیتى فروتن است. مرحوم محدث به عنوان یک عالم متعهد فرهنگ شیعى کوشید تا با زدودن گرد و غبار از چهره متون اسلامى بویژه فرهنگ شیعى، اندیشه ها و ذهن هاى تشنه جویندگان حقایق الهى را سیراب کند و جان ها و روان هاى آنان را روشنى بخشد، آن هم در عصر و دوره اى که خاورشناسان مغرض و عوامل تبلیغاتى بیگانه به انحاى مختلف تلاششان بر قلب واقعیت ها و تحریف حقایق راستین اسلامى و از بین بردن اصالت و هویت شیعى و مخدوش کردن فرهنگ انقلابى و شیعى است، این انسان بزرگ و متواضع روزها، ماه ها و سال ها در کنج کتابخانه ها و در سفر و حضر سوخت، تا با احیاى کتاب هاى ارزشمند، روح و روان مشتاقان و طالبان حقیقت را روشنى بخشد. او در هرجا کتابى مى دید و هر لحظه فرصتى مى یافت با شکیبایى و صبر بسیار درصدد مطالعه آن برمى آمد و نیز وظیفه خود مى دانست که نادرستى ها و باطل ها را نشان دهد.
شادروان استاد دکتر میرجلال الدین محدث ارموى، از جمله معدود محققان و مؤلفانى است که علاوه بر دقت نظر در تصحیح و تنقیح آثار و متون عرفانى اسلامى ایران، در تکثر و تعدد تألیف و تصحیح، از مقامى ارجمند و شایسته برخوردار است. زیرا که در مدت عمر پربار ۷۵ ساله خویش (۱۳۵۸-۱۲۸۳ ) نزدیک به ۵۰ اثر اعم از تألیف، تصحیح و شرح و تحشیه، از خود به یادگار گذاشته است. چنان که مى دانیم کار تصحیح، کار توانفرسایى است و علاوه بر دقت و تجربه، به صبر و حوصله بسیار زیاد نیاز دارد. با مطالعه دیباچه هاى کتب تصحیح یا تألیف شده، توسط شادروان محدث ارموى متوجه خواهیم شد که آن مرحوم، اضافه بر انجام تصحیح، تألیف یا تصنیف کتب و افزون بر کار مداوم و سخت شبانه روزى و به دست دادن آثار گرانبها و گرانقدر، از اخلاق انسانى فراوانى نیز برخوردار بوده است. او با همه مشکلات ناشى از کمبود منابع و وسایل موردنیاز و با همه علو طبع و اندیشه سترگ، از اظهار تواضع و نشان دادن فروتنى خود، لحظه اى فرونگذاشته است. این مسأله فروتنى و تواضع وى را در مقدمه هاى بیشتر آثارش مى توان مشاهده نمود. یکى از صفات پسندیده محدث ارموى، دقت در مسائل و مراحل تصحیح کتب و رسایل است. او در انجام این کار مى کوشید تا به منابع دست اول و محکم دست یابد. تلاش مى کرد تا آثار مجهول المؤلف را که سال ها و قرن ها، مؤلف آنها ناشناس بوده، معلوم المؤلف سازد. براى این کار کتب بسیار را مقابله و مقایسه مى نمود، تا سرانجام به واسطه نزدیکى نثرها به یکدیگر، همچنین مقایسه عصر تألیف کتاب ها با هم، به مؤلف اصلى آن پى ببرد و امروز هنوز تألیفات فراوان در دست داریم که مؤلف یا مورخ آنها تا این زمان برایمان معلوم نشده است، مانند تاریخ سیستان، مجمل التواریخ و القصص، تاریخ شاهى و بسیارى کتب دیگر که تا امروز مؤلفان آنها ناشناس مانده اند. جلال الدین محدث ارموى، مى کوشید تا با غور و دقت و مقابله کتب هم عصر یک اثر، به نام مؤلف آن اثر پى ببرد. چنان که در تصحیح کتاب «نسائم الاسحار من لطائم الاخبار» که در سال ۷۲۵ ه.ق تألیف یافته و تا عهد مصحح ،مؤلف آن معلوم نبوده، کوشیده تا این کتاب را با دو تألیف دیگر مربوط به همان قرن هشتم یکى کتاب «سمط الُعلى للموقف الاعلى» تألیف ناصرالدین منشى کرمانى و کتاب «دُره الاخبار و لمعه الانوار» تألیف همان مؤلف مقابله کند و به دنبال مشاهده مشابهات فراوان در نثر، رسم الخط، موضوع و توجه به زمان و مکان ثابت کند که کتاب «نسائم الاسحار» نیز از ناصرالدین منشى کرمانى است. او دلایل خود را جهت اثبات این موضوع در چندین مورد، در مقدمه کتاب نسائم الاسحار ذکر کرده است. این دقت نظر و غور در مسائل تصحیح و تحشیه در بیشتر آثار برجاى مانده از او، آشکار است.

مطالب مرتبط