مجارستان و مروری بر تاريخ آن

مجارستان امروز كه شامل سرزميني به مساحت 93031 كيلومتر مربع و جمعيتي بالغ بر 10 ميليون نفر است، بر اساس پيمان صلح تريانون در 1920 ايجاد شد، و جانشين مملكت بزرگ تري محسوب مي شود كه «پادشاهي و هنگري» نام داشت، اين كشور پادشاهي كه در بخش اعظم هزارة دوم، شامل سرزمين هاي واقع در حوزة كوه هاي كارپات بود، از جمله كرواسي، اسلووني، ترانسيلوانيا، اسكرومي و اوكراين امروزي و ناحيه ووپودنيا در يوگسلاوي سابق، اشارات تاريخي به هنگري (مجارستان) ناظر است بر مملكتي كه بر اين سرزمين ها حاكميت داشت.
اين كشور كه از سال 1000 به بعد مستقل بود، در 1526 به خاندان هاپسبورگ و متصرفات اروپايي مختلف آن پيوسته شد، اما هويت جداگانه و خودمختاري خود را بكلي تسليم نكرد. در سال 1848 1849 دولتي انقلابي كشور را به قيامي نافرجام عليه سلسله پادشاهي حاكم برانگيخت، پس از اين شكست، مجارستان براي مدت كوتاه به صورت بخشي از امپراتوري اتريش درآمد، اما در 1867، در نتيجة سازشي كه بين حاكمان اتريش و ملت صورت گرفت، قانون اساسي مجارستان دوباره استقرار يافت. سازش 1867 امپراتوري اتريش را به مملكت پادشاهي اتريش مجارستان تبديل كرد و از آن به بعد حكمروايان اين امپراتوري با عنوان دوگانه امپراتوري اتريش و شاه مجارستان اِعمال حاكميت مي كردند.
تاريخچه معاصر
با روي كار آمدن هيتلر در آلمان نازي نارضايتي مجارستان از پيمان هاي صلح پس از جنگ جهاني اول به ويژه عهدنامه تريانون كه جاي سه ميليون مجاري رادر خارج از مرزهاي جديد اين كشور پيش بيني مي كرد موجب گشت تا اين كشور با آلمان در مورد ناعادلانه بودن پيمان هاي مذكور همنوا شود.
پس از آغاز جنگ دوم مجارستان رسماً در سال 1940 به اتحاديه آلمان پيوست. در سال 1941 با آلمان هيتلري در تصرف يوگسلاوي شركت جست و با حمله قواي آلمان به شوروي به اتحاديه جماهير شوروي سابق اعلام جنگ داد. در جريان جنگ در 1944 شهر بوداپست به تصرف كامل آلمان ها در آمد و يكبار ديگر استقلال خود را از دست داد. در اواخر 1944 با شكست آلمان در جبهه شرقي نيروهاي شوروي وارد خاك مجارستان شدند. در 13 فوريه 1945 تسلط قطعي نيروهاي ارتش سرخ عملي شد. با اين تسلط حزب كمونيست اين كشور به پشتيباني و رهبري مسكو به قدرت رسيد و نظام سوسياليستي در اين كشور استقرار يافت. پس از استقرار نظام كمونيستي حوادث سال 1956 واقعه مهمي بود كه جهان را بخود جلب نمود. در 23 اكتبر سال مذكور پس از چند جلسه دانشجويي در بوداپست، دانشجويان در طرح 16 ماده اي تقاضاهايي مبني بر بيرون رفتن فوري قواي شوروي، ايجاد حكومتي به رهبري ايمره ناگي، انجام انتخابات آزاد، آزادي بيان احياء احزاب سياسي و بهبودي زندگي كارگران و كشاورزان عنوان شد.
نطق ديكتاتورمآبانه دبيركل وقت حزب كمونيست مجارستان در مقابل اين تظاهرات موجب شدت يافتن آن گشت. سرنگون ساختن مجسمه بزرگ استالين و تيراندازي نيروهاي امنيتي به سوي مردم قيام را شديد و سرانجام با پيوستن افسران و سربازان مجاري رژيم ديكتاتوري بركنار و ايمره ناج به مقام نخست وزيري رسيد. حكومت جديد به انحلال پليس سياسي و القاء اصل يك حزبي به تشكيل دولتي ائتلافي از كليه احزاب ديگر مبادرت ورزند. اين دولت براي تخليه مجارستان از ارتش سرخ با دولت شوروي وارد مذاكره شد.
ارتش سرخ موقتاً بوداپست را تخليه كرد
حكومت ايمره ناگي نيز خروج مجارستان را از پيمان ورشو و بيطرفي مجارستان را از اول نوامبر 1956 اعلام كرد. اين اقدام موجب خشم شوروي شد و نيروهاي ارتش سرخ با ياري ارتشهاي روماني و چك اسلواكي در چهارم نوامبر به بوداپست هجوم آورده و ساختمان پارلمان آن كشور را با تانك محاصره كردند. با اين اقدام حكومت ناگي سقوط نمود. يانوش كادار يكي از كمونيست هاي قديمي در گيرودار اين جريان از يك راديوي ناشناس اعلام نمود كه دولت جديدي در اين كشور تشكيل داده است. سپس ايمره ناگي و بسياري از همدستانش دستگير و اعدام شدند و تلفات اين قيام به 25 هزار نفر رسيد، يانوش كادار از آن زمان تا ماه 1988 در مقام دبيركلي حزب كارگران سوسياليست باقي ماند.
بدنبال طرح شيوه هاي نوين سياسي و اقتصادي پروستروكيا و گلاس نوست توسط رهبريت شوروي در اواسط سال 1987 تغييراتي را در جهت حذف ماركسيست هاي كلاسيك و كهنه كار از كميته مركزي حزب و دولت جايگزين توسط تكنوكرات هاي جوانتر را براي شروع اصلاحات آغاز كرد. به طوراجمال تاريخ مجارستان و وضعيت ژئوپلتيكي و نيز اوضاع فرهنگي، اجتماعي و سياسي مجارستان به لحاظ آزادي نسبي مردم و گسترده بودن روابط سياسي و اقتصادي با غرب از عوامل اصلي شروع روند سريع اصلاحات در اين كشور بوده است. حزب سوسياليست كارگري مجارستان كه حزب حاكم اين كشور بود منحل گشت و حزب سوسياليست جايگزين آن شد. پارلمان مجارستان بعد از كنگره حزب تشكيل جلسه داد و بر اصلاحيه قانون اساسي و لوايح مهم ديگر با هدف انتقال كشور از سيستم كمونيستي به يك سيستم دمكراسي چند حزبي پرداخت. از جمله به نقش حاكميت حزب كمونيست با مصوبه اي خاتمه داد. احزاب سياسي مخالف را قانوني اعلام كرد و براي اولين بار انتخابات آزاد در كشور به تصويب رساند. همچنين شوراي 21 نفره رياست جمهوري را منحل اعلام كردند و جاي آن را به پست رياست جمهوري دادند.
تحولات سياسي اخير (دردهه گذشته)
سقوط كمونيسم در اروپاي شرقي و شروع مرحله جديدي از هيأت سياسي اقتصادي و اجتماعي اين كشور را كه از اواخر 1989 آغاز شد، مجارستان را در زمره كشورهاي پيشتاز اصلاحات قرار داده كه اين روند تاكنون ادامه دارد. در طول يك دهه چشم اندازهاي بسيار روشني را از اين كشور در اروپا و جهان ترسيم نموده است. روند اصلاحات در مجارستان از ابتداي دهه 90 آهنگ تندي پيدا كرد و كشور در ابعاد مختلف سياسي اقتصادي و اجتماعي دچار تحولات زيادي شد. به لحاظ دارا بودن زيرساخت هاي قومي اقتصادي و سابقه فعاليت هاي صنعتي در اين كشور مجارها موفق شدند ظرف چند سال نسبت به تغيير شيوه هاي مديريتي و ساختاري كشور اقدام كنند. در اين ميان از آنجا كه اهداف سياسي اقتصادي كشور كاملاً مشخص بود و بازگشت به جامعه كشورهاي اروپايي از جمله اين اهداف بود، لذا از همان ابتدا تلاش ها نيز در اين راستا معطوف شد و با بكارگيري رهنمودهاي صندوق بين المللي پول و سازمان هاي سياسي اقتصادي غربي در پيشبرد اين اهداف همت گماشته شد.
نتيجه گيري
اين كشور از سال 1989 پس از فروپاشي نظام كمونيستي به عنوان يكي از كشورهاي پيشگام در زمينه انتقال از نظام اقتصادي متمركز به اقتصاد بازار آزاد بوده و در زمينه خصوصي سازي نسبت به ديگر كشورهاي اروپاي شرقي پيشتاز و طي سال هاي اخير بخش خصوصي در مجارستان حتي از برخي كشورهاي قديمي اتحاديه اروپا سهم بيشتري در اقتصاد اين كشور دارند. به طوري كه بر اساس آخرين آمار موجود در پايان سال 2005 ميلادي نزديك به 90 درصد اقتصاد مجارستان در كنترل بخش خصوصي (80 درصد خارجي و 10 درصد داخلي) قرار دارد.
مجارستان از سال 1994 ميلادي با تشديد اجراي سياست هاي اقتصاد سرمايه داري غرب كه تحت حمايت سياسي و اقتصادي كشورهاي مهم اروپايي مانند آلمان، فرانسه، ايتاليا، اتريش و همچنين آمريكا صورت گرفت موفق شد تا ميزان قابل توجهي از سرمايه هاي خارجي معادل 50 ميليارد يورو تا سال 2005 ميلادي را در اقتصاد خود جذب كند.
اقتصاد اين كشور در سال هاي آخر دهه 1990 ميلادي از رشد 6 درصدي برخوردار بوده است و طي سال هاي دهه جديد و همزمان با ايجاد طبقات اقتصادي در اين كشور رشد اقتصادي مجارستان بين 3 ال 4 درصد متغير بوده است.
حجم مبادلات تجاري خارجي مجارستان در سال 2004 ميلادي 92 ميليارد يورو بوده است (44 ميليارد يورو صادرات و 48 ميليارد يورو واردات). بر اساس آخرين آمار ارائه شده توسط اداره مركزي آمار مجارستان حجم تجارت خارجي اين كشور تا پايان ماه اكتبر 2005 ميلادي 183/83 ميليار يورو بوده است. (488/40 ميليارد يورو صادرات و 893/42 ميليارد يورو واردات) مهمترين شركاي تجاري مجارستان كشورهاي عضو اتحاديه اروپا، چين، روسيه و آمريكا هستند. دولت مجارستان در راستاي تحقق اهداف فوق تاكنون موفقيت هاي چشمگيري داشته است كه از جمله مي توان به الحاق اين كشور به ناتو در مارس 1999، الحاق به اتحاديه اروپا درماه مي سال 4 00 2، انعقاد قراردادهاي اصولي با كشورهاي همسايه در جهت بهبود وضعيت اقليت هاي مجاري و نهايتاً راه يابي آنها به دستگاه هاي دولتي، و حضور در دستگاه هاي پولي و مالي دنيا اشاره كرد.

محمدتقي روحي

مطالب مرتبط