گستره پسامدرن پیچیده و مناقشه برانگیز است

رونمایی از «فرهنگ پسامدرن» در کتابخانه ملی

دکتر عبدالکریم رشیدیان

سعی من بر این بود که این دایره المعارف پاسخی باشد به یک سری سوال مشخص. پرسش هایی که در دانشجویان وجود دارد و من مدام با اینها در ارتباط هستم. به این دلیل بسیاری از فیلسوفانی مانند هایدگر را من آگاهانه کنار گذاشتم چرا که اگر کسی در این باب سوالی داشته باشد می تواند به منابع بی شماری که وجود دارد، رجوع کند. یا مثلاکانت هم می تواند به نوعی با پست مدرن ربط پیدا کند، اما در اینجا مدخل ندارد. من ناچار بودم که در گزینش های خودم به گزینش حداقلی دست بزنم و مدخل ها و اشخاصی را انتخاب کنم که با پست مدرن ربط مستقیم دارند

علی ورامینی: در دیگر کشورهای دنیا که از سطح بالایی در علوم انسانی برخوردارند، معمول است که یک فرهنگ یا دایره المعارف به صورت کار گروهی نوشته شود. به عنوان مثال دایره المعارف چهار جلدی پست مدرن که توسط انتشارات راتلج چاپ شده است، ۱۵۰ نویسنده متخصص به همراه شورای ویراستاری ۲۰ نفر داشته است. عبدالکریم رشیدیان، استاد نام آشنای فلسفه دانشگاه بهشتی، اما یک تنه دست به این کار زده است. حاصل این کار فرهنگ پسا مدرن نزدیک به ۴۰۰ مدخل شده است. دکتر رشیدیان ۱۰ سال از عمر خود را صرف جمع تالیف این کتاب کرده و حتی به گفته خودش دو فرهنگ را تقریبا کامل ترجمه کرده است که بنا به دلایلی از چاپ آن پشیمان شده است. این اتفاق خجسته را کتابخانه ملی ارج نهاد و هفته گذشته جلسه رونمایی از این کتاب برگزار شد. در این جلسه علاوه بر دکتر ناصر مهدوی، حسینعلی نوذری و مسعود علیا هم حضور داشتند و در مورد نویسنده و کتاب سخنانی ایراد کردند. قابل ذکر است که این کتاب در ۸۰۰ صفحه توسط نشر نی روانه بازار نشر شده است.ناصر مهدوی: در ابتدای جلسه دکتر ناصر مهدوی که در کتابخانه ملی مثنوی تدریس می کند در قامت میزبان به میهمانان برنامه خیر مقدم گفت. وی از تغییراتی که در کتابخانه ملی در دولت روحانی انجام گرفته صحبت کرد و ضمن مثبت شمردن این تغییرات بیان کرد: محسوس ترین تغییری که در کتابخانه قابل مشاهده است این است که کتابخانه ملی از آن رویکرد خدماتی صرف خارج شده و محلی برای تجمع اندیشمندان و ایده پردازان شده است. اشاره دکتر مهدوی به اتفاقات خوبی است که بعد از روی کار آمدن دکتر صالحی امیری در کتابخانه ملی افتاده است. در این مدت علاوه بر اینکه کلاس ها و سلسله نشست هایی در اندیشگاه کتابخانه به صورت مستمر برگزار می شود شاهد سلسله جلسات نقد و بررسی آثار اندیشمندان مطرحی چون سید جواد طباطبایی و دکتر دینانی هم بوده ایم. مهدوی اشاره می کند اگرچه تاریخ فلسفه در کشور ما به درستی مسیرش را نپیمایید و رشد نکرد، اما در مقطعی که آن را عصر طلایی می نامند، نهضت ترجمه دستگاه ذهنی ایرانیان را برهم زد و زاویه دیدشان را تغییر داد. این نهضت باعث شد که ایرانیان مساله دار شوند و اتفاقا این مساله دار شدن چیز بسیار خوبی است. نهضت ترجمه نشان داد که می تواند صداهای جدیدی در میان این همه صداهای یکنواختی که ما می شنویم، به گوش ما برساند. ترجمه امکان گفت وگو برای ما فراهم می شود و رازهای بیشتری را کشف می کند و همچنین انگیزه های معرفتی را در ما افزایش می دهد. ترجمه، بحثی بسیار جدی است که می تواند ما را از خمودگی برهاند. هرچقدر هم به لحاظ ارتباطاتی و در فضای مجازی پیشرفت کنیم، هنگامی که سطح خردمان بالانرفته باشد، تلف کردن فضا است. با احترام به همه اساتید و مترجمان باید گفت که در این میان دکتر رشیدیان از ارج و احترام ویژه یی برخوردارند. ترجمه کتابی مانند ترس و لرز کی یرکگارد تنها بررسی یک فرد نیست بلکه ورود و شناخت یک فرهنگ است. یا کتابی مانند هستی و زمان که چون هیولایی در برابر ما بود و جناب رشیدیان به خوبی ترجمه کردند. همچنین می توانیم به مباحثی که دکتر رشیدیان در باب پست مدرن مطرح کردند و با برگزاری کلاس، ترجمه و تالیف نقش پررنگی در شرح و بسط پست مدرن در ایران داشتند، اشاره کنیم تا به گوشه یی از زحمات ایشان پی ببریم.

حسینعلی نوذری

حوزه پسا مدرن چه در نزد مخالفان و چه در نزد کسانی که به این حوزه می پردازند بسیار پیچیده، پرچالش و سراسر مناقشه است. بسیاری از نویسندگان این حوزه، مثل هر جریان فکری نوپای دیگر به دنبال دست و پا کردن سبقه، استقلال و اعتبار برای حوزه مناقشه انگیز خود هستند. بسیار تلاش شد کسانی که به لحاظ نظری و آکادمیک اعتباری دارند به حوزه پسا ساختارگرا و پست مدرن وارد شوند و بحث هایی در این حوزه ها انجام دهند.

عبدالکریم رشیدیان

نوشتن این کتاب ها کار یک نفر نیست. یک فرد همه سوادها را ندارد و من هم مطلقا ندارم. اگر بنا باشد که یاد بگیرم به زمان نیاز است. همان طور که ۱۰ سال طول کشید تا آنقدر یاد بگیرم. من اگر آموزش ببینم یا دوستان مدخل های جدیدی معرفی کنند، حتما در چاپ بعدی از آن استفاده خواهم کرد. عجالتا بیش از این توان و فرصتش را نداشتم. همین الان هم که این کتاب هم چاپ شده است، شروع کردم به مدخل جمع کردن.

مسعود علیا

اگر ما به کارنامه دکتر رشیدیان نگاه کنیم، ویژگی بارزی در آثار ایشان چه ترجمه و چه تالیف مشاهده می کنیم. این ویژگی این است که دکتر رشیدیان در آثاری که برای ترجمه انتخاب می کنند به «خود متن» خیلی توجه دارند. ایشان اگرچه فضای اصلی کار خود را آکادمیک انتخاب کردند و در عرصه عمومی خیلی ایشان را در پیش زمینه نمی بینیم، اما در حین توجه به کار جدی آکادمیک به فضای عمومی نظر داشتند.

 

مطالب مرتبط