نجاشی؛ راوی‌شناس بزرگ

نجاشی راوی شناس بزرگ

نجاشی راوی شناس بزرگ
بخش سوم ; عصر نجاشی و حاکمان
عقیده آل بویه

دیدآورنده : امانی، محمدحسن
ناشر : مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی
محل نشر : قم سال نشر : ۱۳۷۶
تعداد جلد : ۱
صفحات : ۱۴۴
قطع : رقعی
زبان : فارسی

عقیده آل بویه
بی تردید آل بویه شیعه بودند و وجود آنان در بیش از یک قرن عاملی برای گسترش تشیع بود . با توجه به آن که بیشتر مردم گیلان و طبرستان راحسن بن علی اطراوش ، معروف به ناصر کبیر داعی زیدی به سوی اسلام کشاند ، شیعه زیدی در این منطقه وجود داشت و ممکن است نخستین فرمانروایان آل بویه شیعه زیدی باشند ، ولی وجود تشیع دوازده امامی درشمال ایران در کنار تشیع زیدی تقویت کننده این است که آن ها شیعه دوازده امامی باشند و نشانه هایی بر این امر ، دربعضی از حاکمان آل بویه نیز دیده می شود ؛ مانند پیاده رفتن جلال الدوله از بغداد به زیارت کربلا ونجف ، فرمان دادن معزالدوله به برپایی آیین سوگواری امام حسین علیه السلام درروز عاشورا ، آیین جشن و شادی در عید غدیر خم و … . (۲۱)

علامه طباطبائی در تاریخچه شیعه دوازده امامی می نویسد :

« در اوایل قرن چهارم ، سلاطین با نفوذ آل بویه که شیعه بودند روی کارآمدند ، شیعه قدرتی کسب کرد و تا حدود زیادی آزادی عمل یافت و به مبارزه علنی پرداخت . »(۲۲)
از این که ایشان در عنوان تاریخچه شیعه دوازده امامی از آل بویه یاد می کنند ، برمی آید که به نظر آن علامه فقید ، آل بویه شیعه دوازده امامی بوداند .

اشپولر نیز می نویسد :

صفحه ۶۹

« آل بویه از ابتدا شیعه دوازده امامی بودند و تا آخر نیز بدان وفادارماندند . »(۲۳)

بنابراین در شیعه دوازده امامی بودن حاکمان بویه تردیدی نیست وروی همین عقیده فقها و اندیشمندان شیعی ، نزد آنان مورد احترام بودند واشراف و بزرگان شیعه نقش عظیم در دستگاه آل بویه داشتند . ازمشهورترین اشراف شیعی مذهب آن روزگار ، سید رضی ، گردآورنده نهج البلاغه و برادرش ، سیدمرتضی ، متکلم و نویسنده کتاب های « امالی » و« الشافی » را می توان نام برد . سیدرضی از سوی بهاءالدوله به نقابت طالبیان عراق برگزیده شد و لقب « الرضی ذوالحسبین » دریافت و پس از اوبرادرش مسؤولیت دیوان مظالم و امارت حجاج را بر عهده گرفت و به « المرتضی ذوالمجدین » ملقب شد . (۲۴)

ولی آن جا که سیاست یا خوی مال اندوزی آل بویه اقتضا می کرد گاه بر شیعیان قلمرو خود یا حاکمان مدعی تشیع هم می تاختند ؛ چنان که عضد الدوله ، حاکم بویه در عراق ، محمدبن عمربن یحیی علوی حسینی رابازداشت کرد و یک میلیون دینار اموال او را مصادره کرد و نیز ابواحمد حسین موسوی ، پدر سید رضی و سید مرتضی و برادر او ابوعبدالله را دربند کرد و به شیراز فرستاد . او آشکارا اهل تسامح مذهبی بود . وزیری نصرانی داشت که اجازه یافت کلیساها و دیرها را مرمت کند و صدقاتی برای نصرانی ها مقرر دارد . وقتی وارد بغداد شد ، خرابی ها و

صفحه ۷۰

نابسامانی های به جا مانده از نزاع های متوالی شیعه و سنی را ناشی ازتحریکات واعظان و قصه گویان دانست و فرمان داد کسی در مساجد وکوچه ها به این امور نپردازد . (۲۵).

۲۱ ) دائره المعارف بزرگ اسلامی ، ج ۱ ، ص ۶۴۰ ؛ تاریخ تشیع در ایران ، ص ۲۴۳ .۲۲ ) شیعه در اسلام ، ص ۴۰ .۲۳ ) تاریخ تشیع در ایران ، ص ۲۴۳ .۲۴ ) دائره المعارف بزرگ اسلامی ، ج ۱ ، ص ۶۴۱ ؛ الکامل فی التاریخ ، ج ۵ ، ص ۵۶۵ و ۶۱۴ .۲۵ ) دائره المعارف بزرگ اسلامی ، ج ۱ ، ص ۶۴۰ .