برتولت برشت

مترجم: فرهاد کاوه

 

«برتولت برشت» شاعر و نمایشنامه نویس بزرگ آلمانی و از برجسته ترین شخصیت های ادبیات نمایشی قرن بیستم است. او در آثارش بیش از آنکه خوانندگان نمایشنامه یا بینندگان تئاتر را به سوی همذات پنداری با قهرمانان داستان سوق دهد و همه آنها را به تفکر و اندیشه وامی دارد و در این راه از تکنیک خاصی بهره می برد. «برشت» که منشاء تغییرات و اصلاحات بسیاری در مقوله نمایش و نمایشنامه بوده است نوعی از تئاتر با عنوان «تئاتر حماسی» را بسط و پرورش داد که در آن نکات اخلاقی و آموزنده از اهمیت بالایی برخوردارند.«برتولت برشت» در ۱۰ فوریه سال ۱۸۹۸ در شهر اوسبورگ به دنیا آمد. پدرش کاتولیک و مدیر یک شرکت تجارت کاغذ و مادرش پروتستان و فرزند یک خادم شهری بود. «برشت» سرودن را از همان دوران کودکی آغاز کرد و در سال ۱۹۱۴ برای اولین بار اشعارش در نشریه ای به چاپ رسید. با اتمام دوران دبستان به دبیرستان «کوینگلیش» رفت و آنجا بود که به صفت «مزاحم» ملقب شد و تا مدت ها پس از آن نیز گهگاه به این لقب خوانده می شد. «برشت» که علاقه وافری به رشته پزشکی داشت پس از اتمام دوره دبیرستان به دانشگاه پزشکی «لودویک ماکسیمیلیان» رفت و تحصیل در رشته پزشکی را آغاز کرد. او مدتی را به عنوان پزشک وظیفه در ارتش گذراند و پس از آنکه برای ادامه تحصیل به دانشگاه بازگشت دیگر آن شور و حال سابق برای تحصیل را در خود نمی دید و عاقبت در سال ۱۹۲۱ دانشگاه را ترک کرد. «برشت» اولین نمایشنامه خود را با عنوان «بال» را در سال ۱۹۱۸ به رشته تحریر درآورد که در سال ۱۹۲۳ به روی صحنه رفت و برای «برشت» جوان موفقیتی بزرگ به شمار می آمد. پس از نگارش این نمایشنامه و در سال ۱۹۱۹ بود که «برشت» با پیوستن به حزب مستقل سوسیال دموکرات به فلسفه کمونیسم نزدیک شد که دوستی با «لیون فوخت وانگر» نویسنده بزرگ را برای او به همراه داشت و توصیه های او در باب قواعد و دیسیپلین نمایشنامه نویسی را با جان و دل پذیرا شد. در سال، ۱۹۲۰ «برشت» به عنوان مشاور عالی رتبه مرکز نمایشی مونیخ برگزیده شد و پس از مدتی به عنوان مشاور تئاتر «ماکس راینهارد» در برلین نیز انتخاب شد. شاید بتوان ادعا کرد رشته موفقیت برشت با نمایشنامه «ویرانه ها در شب» به سال ۱۹۲۲ آغاز شد و با نمایشنامه «اپرای سه پولی» ادامه پیدا کرد. حوالی سال ۱۹۲۷ بود که «برشت» مطالعه دقیق آثار «مارکس» را آغاز کرد و در سال ۱۹۲۹ رسما در لباس یک کمونیست ظاهر شد. در این سال ها «برشت» هنرپیشگان بسیاری را آموزش و تعلیم داد که در میان آنها ستارگانی همچون «اسکار هومولکا»، «پیتر لوره» و «لوترلنیا»ی خواننده، می درخشند. او به همراه «هانس آیزر» فیلمی سیاسی با عنوان «وامپ سرد» را نیز تهیه و کارگردانی کردند که در سال ۱۹۳۲ به نمایش درآمد اما خیلی زود با ممنوعیت پخش مواجه شد. او در سال ۱۹۳۰ نمایشنامه «اقدام» را در ابراز رک گویی و آنتی سانتی مانتالیسم خود خلق کرد که تحملش حتی برای حزب کمونیست سخت بود. در همان دهه ۳۰ بود که آثار «برشت» در سراسر آلمان ممنوع شد و اجرای نمایشنامه های او نیز در بسیاری از موارد با دخالت پلیس و نیروهای نظامی متوقف شد و در نهایت «برشت» از آلمان تبعید شد. ابتدا به دانمارک رفت و تا سال ۱۹۳۹ در آنجا ماند و سپس به فنلاند عزیمت کرد و مکانی دور از شهر را برای اقامت خود برگزید و مدتی را نیز مهمان «هلا ولیژوکی» بود و نمایشنامه «ارباب پونتیلا و خدمتکارش» در همین سال ها خلق شد. اما سفر «برشت» متوقف شد و او به همراه خانواده اش به روسیه و ایالات متحده نیز سفر کرد. او در مدت اقامتش در آمریکا قصد داشت برای هالیوود کار کند اما تنها متنی که از او پذیرفته شد «جلادان نیز می میرند» نام داشت. «برشت» در تشریح فضای هالیوود می گوید: «اینجا، انزوای اندیشه بیداد می کند». عاقبت «برشت» پس از ۱۵ سال تبعید در سال ۱۹۴۸ به آلمان بازگشت و طی یک سال اقامتش در زوریخ بر روی «آنتیگونه» و همچنین تکمیل اثر بزرگ نمایشی اش «راهنمای کوچک تئاتر» فعالیت کرد. آثار «برشت» به بیش از ۴۲ زبان دنیا برگردانده و بیش از ۷۰ میلیون نسخه از آنها به فروش رفته است، در سال، ۱۹۵۵ «برشت» موفق به دریافت جایزه صلح استالین شد.

یک سال پس از کسب این جایزه، «برتولت برشت» بر اثر التهاب ریه و انسداد رگ های قلب در ۱۴ اوت در برلین شرقی دیده از جهان فروبست.

مطالب مرتبط